Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ορθοδοξία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ορθοδοξία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Σάββατο 27 Μαΐου 2017
Το Πατριαρχείο Μόσχας βράβευσε τον σκοπιανό πρόεδρο Ιβάνωφ!
Η Ρωσική Εκκλησία βράβευσε
τον σχισματικό Πρόεδρο των Σκοπίων
Σε μια πρωτοφανή πρόκληση προς τη Σερβική Εκκλησία αλλά και ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία προχώρησε το Πατριαρχείο Μόσχας, το οποίο δεν κρύβει τις οικουμενικές του βλέψεις και την επιθυμία του να πάρει τα πρωτεία από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, όπως και να «καταλάβει» τα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων και Αλεξάνδρειας (το Αντιόχειας το ελέγχει ήδη).
Ο Σκοπιανός Πρόεδρος Γκιόργκι Ιβάνοφ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Μόσχα βραβεύτηκε από τον Πατριάρχη Κύριλλο με την πλακέτα του «Αγιωτάτου Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσσιών, Αλέξιου Β΄».
Η τιμητική αυτή διάκριση έγινε σε τελετή στο Ναό του Χριστού Σωτήρος στη Μόσχα.
«Αυτό, το διεθνούς κύρους βραβείο απονέμεται στο πρόεδρο Ιβάνοφ και είναι η αναγνώριση των προσπαθειών του για την ενίσχυση των διορθοδόξων σχέσεων, το ρόλο της θρησκείας στην κοινωνία και τη δημιουργία ή την ενίσχυση των αρχών της θρησκευτικής ανεκτικότητας», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το γραφείο του Ιβάνοφ.
Ο λόγος που αυτή η βράβευση της Ρωσικής Εκκλησίας είναι προκλητική για όλη την Ορθοδοξία είναι ο εξής: Η αυτοαποκαλούμενη «Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία – Αρχιεπισκοπή Οχρίδας» είναι σχισματική, αποσχίστηκε από το Πατριαρχείο Σερβίας, και καμία Ορθόδοξη Εκκλησία δεν την αναγνωρίζει. Πρόκειται για μια ψευδοεκκλησία, όπως ένα ψέμα εξάλλου είναι ολόκληρα τα Σκόπια.
Ήρθε τώρα το Πατριαρχείο Μόσχας και βράβευσε για την δήθεν προσφορά του στην Ορθοδοξία τον αρχηγό ενός κράτους που η Ορθόδοξη Εκκλησία του είναι ψευδοεκκλησία και ο ίδιος θεωρείται σχισματικός. Βράβευσε δηλαδή τον ηγέτη μιας χώρας με «μαϊμού» Ορθόδοξη Εκκλησία, που ούτε η Ρωσική Εκκλησία αναγνωρίζει, επιβραβεύοντας την εκκλησιαστική απάτη ως κάποια προσφορά στις «διορθόξες σχέσεις».
Προφανώς και η Ρωσία παίζει γεωπολιτικά παιχνίδια με τη θρησκεία, γεωθρησκευτικά λέγονται.
Στη Μέση Ανατολή υπονομεύει τις ελληνορθόδοξες Εκκλησίες, που αποτελούν την κανονική συνέχεια των Ορθόδοξων Εκκλησιών της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο) και προσπαθεί να εκδιώξει τους Έλληνες ιερείς και να τους αντικαταστήσει με Άραβες (και Σλάβους αργότερα) για να αλώσει τα Πατριαρχεία όπως το πέτυχε με το Πατριαρχείο Αντιόχειας.
Τα ελληνορθόδοξα Πατριαρχεία είναι σημαντικά όχι μόνο λόγω των ελληνορθόδοξων ποιμνίων τους, που η Ρωσία θέλει να τα θέσει υπό τον έλεγχό της, αλλά και λόγω των τεράστιων ακινήτων εκκλησιαστικών περιουσιών στην περιοχή.
Για να πάρετε μια ιδέα, ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το 25% της έκτασης του κράτους του Ισραήλ ανήκει στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και το 30% της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ, ενώ πριν μια δεκαετία η αξία της ακίνητης περιουσίας του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων σε τρεις ηπείρους υπολογιζόταν συντηρητικά τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Εννοείται ότι το μεγάλο εμπόδιο της Ρωσίας στους σχεδιασμούς της για πανορθόδοξη κυριαρχία είναι ότι έχει απέναντί της τους Έλληνες.
Τώρα οι Ρώσοι από το «πουθενά», για να τη «μπούνε» στους Αμερικανούς (οι Ρώσοι διαδίδουν ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι «αμερικάνικο μαγαζί»), εκμεταλλεύτηκαν την πρόσφατη κρίση στα Σκόπια και βράβευσαν τον αρχηγό ενός κράτους με ψευδοεκκλησία για την δήθεν προσφορά του στην Ορθοδοξία, προσβάλλοντας φυσικά και τους Σέρβους από τους οποίους αποσχίστηκε η σκοπιανή ψευδοεκκλησία.
Με αυτά και άλλα οι Ρώσοι το μόνο που καταφέρνουν είναι να υπονομεύουν την Ορθοδοξία και την ενότητά της. Και στο τέλος για μια ακόμη φορά τίποτα δεν πρόκειται να καταφέρουν, αφού λαός που προσπαθεί να περάσει τον Βόσπορο εδώ και χίλια χρόνια και δεν τα έχει καταφέρει, θα έπρεπε κάτι να είχε διδαχτεί από την ιστορία του.
Ετικέτες
Εκκλησιαστικά ζητήματα,
Ελληνισμός,
Ορθοδοξία,
Προβληματισμοί,
Σκοπιανό,
Σλάβοι
Τετάρτη 27 Ιουλίου 2016
Η πάλη μεταξύ Πατριαρχείου και Ρωσίας
Το περιοδικό "Foreign Affairs - ελληνική έκδοση", όπου εμφανίσθηκε το παρακάτω άρθρο, εκδίδεται από το περιβόητο Council on Foreign Relations (CFR),
του
οποίου ισχυρός παράγων, μέγας χορηγός και μέχρι πρότινος στο Board of
Directors (Συμβούλιο Διευθυντών), ήταν και ο γνωστός Σόρος! Έχει από πολλές απόψεις μεγάλο ενδιαφέρον.
ΔΕΕ
Η πάλη μεταξύ
Πατριαρχείου και Ρωσίας
Οι ρωσικές προσευχές για τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό
Δημοσιογράφος-Αναλυτής
Αυτόν τον Ιούνιο, οι ηγέτες των 262 εκατομμυρίων Ορθόδοξων Χριστιανών του κόσμου συναντήθηκαν στην Κρήτη, για την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθόδοξης Εκκλησίας (που μερικές φορές αναφέρεται ως Πανορθόδοξο Συμβούλιο) ώστε να συζητήσουν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η θρησκευτική τους κοινότητα. Η Σύνοδος ήταν η πρώτη του είδους της μέσα σε 1229 χρόνια -η τελευταία ήταν η δεύτερη Σύνοδος της Νίκαιας, το 787- και σε μια αντήχηση των Συνόδων της αρχαιότητας, οι ηγέτες απευθύνθηκαν σε μια εκκλησία περιβαλλόμενη από συγκρούσεις και σπαρασσόμενη από πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές.
Μόνο μερικές εκατοντάδες μίλια ανατολικά της Κρήτης, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί της Συρίας και του Ιράκ αντιμετωπίζουν την εξόντωση [1], όπως ακριβώς και οι αρχαίες κοινότητές τους είχαν καταστραφεί από τον πόλεμο και τις διώξεις. Στα βόρεια, Ορθόδοξοι πιστοί βρίσκονται και στις δύο πλευρές της γραμμής των μαχών στην Ουκρανία [2]. Στην Αφρική, ορθόδοξες κοινότητες στην Αίγυπτο, την Κένυα, τη Νιγηρία και το Σουδάν αντιμετωπίζουν συνεχείς απειλές από μαχητικούς ισλαμιστές. Επιπλέον, ενώ αντιμετωπίζει εξωτερικούς εχθρούς, η Ορθοδοξία ταλανίζεται όλο και περισσότερο από εσωτερικές διαιρέσεις.
Σε αντίθεση με την Καθολική Εκκλησία, η οποία είναι ενωμένη κάτω από την εξουσία του Πάπα, η Ορθοδοξία δεν διαθέτει έναν μοναδικό ηγέτη. Κάθε μια από τις 14 Ορθόδοξες Εκκλησίες είναι ανεξάρτητη και ισότιμη μέσα στην ιεραρχία της Πίστης. Παραδοσιακά, το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως (που τώρα ονομάζεται Istanbul) ήταν «πρώτο μεταξύ ίσων», ένα καθεστώς που χρονολογείται από τις απαρχές του Μεγάλου Σχίσματος της Ανατολικής Ορθοδοξίας το 1054, όταν η Κωνσταντινούπολη ήταν η πρωτεύουσα της Βυζαντινής (ή Ανατολικής Ρωμαϊκής) Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, το καθεστώς αυτό έχει πρόσφατα αρχίσει να αμφισβητείται λόγω της αυξανόμενης ισχύος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας [3].
ΜΙΑ ΡΩΣΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ
Στο Βυζάντιο, ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ήταν τόσο ισχυρός ώστε ήταν υπεύθυνος για την στέψη του αυτοκράτορα. Η Βυζαντινή εκκλησία και το κράτος διαπλέκονταν αμοιβαία σε αυτό που ονομαζόταν «συμφωνία» της κοσμικής και της θρησκευτικής εξουσίας. Τώρα, μια παρόμοια συμφωνία μπορεί να ακουστεί στην Ρωσία, την πατρίδα της μεγαλύτερης ορθόδοξης κοινότητας στον κόσμο (επίσημα αριθμούνται σε περίπου 100 εκατ. πιστούς). Υπό την συνδυασμένη εξουσία του πατριάρχη Μόσχας, Αρχιεπίσκοπου Κύριλλου, και του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, η Ρωσία τα τελευταία χρόνια έχει εδραιώσει μια συμμαχία για την επιδίωξη των παραδοσιακών αξιών της στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
«Η γραμμή ανάμεσα στην θρησκεία και την πολιτική στην Ρωσία, και γενικότερα στον Ορθόδοξο χώρο, είναι λεπτή», μου είπε ο Lucian Ν. Leustean, λέκτορας Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Aston. Για παράδειγμα, όταν ο Πούτιν αποκάλυψε την πιο πρόσφατη Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας στα τέλη του 2015, αναφέρθηκε στην «υπεράσπιση των ρωσικών αξιών» ως την τρίτη γενική προτεραιότητα του. Ως ρωσικές αξίες, ο Πούτιν εννοούσε την εκδοχή του Ρωσικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού που προασπίζεται ο Κύριλλος, ο οποίος τον βλέπει ως πολιτισμό ξεχωριστό και ριζικά διαφορετικό από εκείνον της κοσμικής Δύσης. Η Ρωσία, σε αυτό το όραμα, είναι ο υπέρμαχος του Ορθοδόξου πολιτισμού [4] και το καθεστώς του Πούτιν, όπως το έθεσε το 2012 ο Κύριλλος, δεν είναι τίποτα λιγότερο από «ένα θαύμα του Θεού».
Η άποψη του Κύριλλου συχνά αναφέρεται ως η Ορθόδοξη ιδιαιτερότητα, η οποία υποστηρίζει ότι το ρωσικό κράτος έχει ηθικό καθήκον να προστατεύει ορθόδοξους θρησκευτικούς χώρους εντός και εκτός των συνόρων της Ρωσίας. Καταδικάζει επίσης τις Δυτικές ιδέες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τον διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους [5], και παρουσιάζει την Ορθοδοξία ως μια πιο πνευματική εναλλακτική λύση στον υποτιθέμενο παρακμιακό ατομικισμό και τον καταναλωτισμό της Δύσης. Τα τελευταία χρόνια, η Ορθόδοξη ιδιαιτερότητα έχει κινητοποιήσει την χρηματοδοτούμενη από το Κρεμλίνο κατασκευή μεγάλων ρωσικών Ορθόδοξων εκκλησιών στην Δυτική Ευρώπη, μεταξύ των οποίων μια που βρίσκεται σε ψηλότερη τοποθεσία από εκείνη του Αγίου Πέτρου στην Ρώμη και μια άλλη κοντά στον Πύργο του Άιφελ στο Παρίσι.
Παρά τους ελιγμούς του Κρεμλίνου, όμως, το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο για την ρωσική κυριαρχία στον Ορθόδοξο κόσμο. Παρά το γεγονός ότι έχει μόνο περίπου πέντε εκατομμύρια πιστούς υπό την δικαιοδοσία του (μερικές χιλιάδες στην Κωνσταντινούπολη, οι πληθυσμοί νησιών όπως η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, καθώς και οι Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί που ζουν έξω από την Ελλάδα), το Πατριαρχείο όντως διατηρεί τον παραδοσιακό ρόλο του ως συγκαλών τις Συνόδους και μεσολαβητής σε διαφορές. Από την εποχή του προέδρου Χάρι Τρούμαν, άλλωστε, το Πατριαρχείο έχει, επίσης, απολαύσει την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες το βλέπουν ως πολύτιμο αντίβαρο στην Μόσχα.
Δεν θα πρέπει να αποτελέσει καμία έκπληξη, λοιπόν, το ότι η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος –υπό την αιγίδα του Βαρθολομαίου, του αρχιεπίσκοπου της Κωνσταντινούπολης και ηγέτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου- έγινε μια αρένα για την αναμέτρηση Κωνσταντινούπολης-Μόσχας. Αφότου βοήθησε να οργανωθεί η εκδήλωση και να συνταχθούν τα έγγραφά της, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αποσύρθηκε την τελευταία στιγμή εξαιτίας ανησυχιών σχετικά με την νομιμότητα του συμβουλίου. Η απόσυρση υπονόμευσε την καθολικότητα της συνάντησης, και ως εκ τούτου την νομιμοποίησή της, και ήρθε μετά από έναν καταιγισμό επικρίσεων από τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης που αμφισβητούσαν το δικαίωμα του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης να συγκαλέσει την Σύνοδο γενικώς. Το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS δημοσιοποίησε επίσης μια ιστορία υποστηρίζοντας ότι η Σύνοδος ήταν μια προσπάθεια να εκθέσει την Ορθόδοξη Εκκλησία στον Πάπα [6], μια κατηγορία που ισοδυναμεί με προδοσία.
Η Σύνοδος, που πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη, αναμφίβολα υπέφερε από το γεγονός ότι η Ανατολική Μεσόγειος έχει γίνει στόχος των γεωπολιτικών φιλοδοξιών αμφότερων της Ρωσίας [7] και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Λίγο πριν από την Σύνοδο, ο Πούτιν είχε επισκεφθεί την μοναστική κοινότητα του όρους Άθω στην Ελλάδα, [το οποίο είναι] επισήμως υπό την δικαιοδοσία της Κωνσταντινούπολης, για να γιορτάσει τα 1.000 χρόνια από τότε που εγκαταστάθηκαν Ρώσοι μοναχοί στο Άγιον Όρος. Κατά την διάρκεια της επίσκεψής του, πρότεινε ότι η ρωσική σύνδεση με την Ελλάδα «μπορούσε μόνο να γίνει ισχυρότερη», και πράγματι η Ελλάδα ήταν ηχηρή στην αντίθεσή της για συνέχιση των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας για την Ουκρανία [8]. Το ίδιο και η κυβέρνηση της Κύπρου, και μερικές κυπριακές Ορθόδοξες ομάδες έχουν ζητήσει να γίνουν διαθέσιμες για τις ρώσικες δυνάμεις ορισμένες εγκαταστάσεις στο νησί. Η προστασία των Ορθόδοξων κοινοτήτων μέχρι που αναφέρθηκε ως δικαιολογία για την ρωσική στρατιωτική επέμβαση στην Συρία.
Ωστόσο, οι διαφορές που περιβάλλουν την Σύνοδο έχουν επίσης καταδείξει την επιρροή της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στον ευρύτερο κόσμο της Ορθοδοξίας. Οι Εκκλησίες της Αντιόχειας, της Βουλγαρίας και της Γεωργίας αρνήθηκαν να παρακολουθήσουν την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο. Η Αντιόχεια, η οποία εδρεύει στην ελεγχόμενη από τον Άσαντ Δαμασκό, παρουσίασε ως λόγο την διαφωνία της με την εκκλησία της Ιερουσαλήμ σχετικά με την δικαιοδοσία στο Κατάρ. Η Γεωργιανή Εκκλησία απέρριψε, με την υποστήριξη της Ρωσικής Εκκλησίας, την συνήθη σειρά (με βάση την ηλικία τους) με την οποία τοποθετούνται οι 14 Ορθόδοξες Εκκλησίες, διεκδικώντας για τον εαυτό της μια πολύ μεγαλύτερη ιστορία από όση της αναγνωρίζεται από το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Η Βουλγαρική Εκκλησία, εν τω μεταξύ, εξήγησε την αποχή της εν μέρει ως μια διαμαρτυρία ενάντια σε έγγραφα της Συνόδου που περιλάμβαναν ρητορική σχετικά με την βελτίωση των σχέσεων με τις άλλες εκκλησίες. Οι υπερ-συντηρητικοί Βούλγαροι ιεράρχες εξέλαβαν αυτό το σημείο ως μια αναφορά για την Καθολική Εκκλησία, την οποία, μαζί με άλλους Ορθόδοξους συντηρητικούς, θεωρούν ως μη εκκλησία γενικώς, αλλά μόνο μια κοινότητα.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ
Η σχολαστικότητα της Βουλγαρικής Εκκλησίας σχετικά με την γλώσσα που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον καθολικισμό αναδεικνύει μια άλλη μεγάλη διαίρεση στο εσωτερικό της Ορθοδοξίας, εκείνη μεταξύ των συντηρητικών και των φιλελεύθερων ηγετών. Αυτή η διαφορά διχάζει όλες τις εκκλησίες. Για παράδειγμα, αρκετοί επίσκοποι από την Κύπρο, οι οποίοι παρέστησαν στην Σύνοδο, απήχησαν τους Βούλγαρους με την καταψήφιση του εγγράφου για την βελτίωση των σχέσεων με τις άλλες εκκλησίες. Ωστόσο, η διαίρεση δεν περιορίζεται στα θρησκευτικά θέματα˙ εκτείνεται επίσης στην πολιτική. Σε αμφότερες την Κύπρο και την Ελλάδα, ορισμένοι θρησκευτικοί αξιωματούχοι χαιρέτισαν την εκλογή πολιτικών από τα νεο-φασιστικά κόμματα ΕΛΑΜ και Χρυσή Αυγή. Στην Κρήτη, ωστόσο, το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης προώθησε μια αποστολική ανακοίνωση για την Ορθοδοξία που καταδίκασε όλες τις μορφές του ρατσισμού και των διακρίσεων.
Η διάσπαση συντηρητικών - φιλελεύθερων έχει την δυνατότητα να εκτροχιάσει την ρωσική συμφωνία. Κανονικά, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ένας ισχυρός υποστηρικτής του θεολογικού συντηρητισμού. Ωστόσο, ο συντηρητισμός δεν ευθυγραμμίζεται πάντα με τα ρωσικά συμφέροντα. Για παράδειγμα, τον Φεβρουάριο του 2016 ο Κύριλλος συναντήθηκε με τον Πάπα Φραγκίσκο στην Αβάνα, σε μια κίνηση που πιθανόν οργανώθηκε από τον Πούτιν για την ενίσχυση του παγκόσμιου προφίλ της ρωσικής εκκλησίας. Ωστόσο, κατά την επιστροφή του στην Μόσχα, ο Κύριλλος επικρίθηκε έντονα από τους συντηρητικούς Ορθοδόξους επισκόπους, οι οποίοι αισθάνονταν ότι δεν θα έπρεπε να συναντηθεί με τον Καθολικό ηγέτη. Ομοίως, η προσπάθεια της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας για κυριαρχία στο εσωτερικό της Ορθοδοξίας έρχεται σε αντίθεση με τον σεβασμό των συντηρητικών για το παραδοσιακό καθεστώς του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως «πρώτο μεταξύ ίσων».
Το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης διαθέτει επίσης κάποια δυνητικά επιζήμια μόχλευση επί της Μόσχας, όταν πρόκειται για την Ουκρανία. Η Ουκρανία είναι σήμερα υπό την δικαιοδοσία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ωστόσο, την ημέρα που άρχισαν να καταφθάνουν οι επίσκοποι στην Κρήτη για το Συμβούλιο, το ουκρανικό κοινοβούλιο απηύθυνε μια έκκληση προς τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Κωνσταντινούπολη για να αναγνωρίσει μια ανεξάρτητη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, χωριστά από την Μόσχα. Ο ίδιος αρνήθηκε να το πράξει, και το Συμβούλιο προχώρησε χωρίς καμία επίσημη συζήτηση του θέματος. Αλλά η πίεση παραμένει. Μια τέτοια κίνηση, η οποία θα αφαιρέσει περίπου 30 εκατομμύρια πιστούς από την δικαιοδοσία της Ρωσικής Εκκλησίας, πιθανότατα θα εκληφθεί από την Μόσχα ως δήλωση σχίσματος. Τονίζει επίσης το γεγονός ότι η ρωσική εκκλησία και το ρωσικό κράτος δεν κοιτάζονται πάντα κατάματα. Παρά την απεικόνιση της Ουκρανίας από το Κρεμλίνο ως πεδίο μάχης μεταξύ του Ορθοδόξου πολιτισμού και της Δύσης, η σύγκρουση δημιουργεί μεγάλες δυσκολίες στο Πατριαρχείο της Μόσχας.
Το θέμα της Ουκρανίας -όπως και αυτό του ευρύτερου αγώνα μεταξύ των εκκλησιών για επιρροή- απεικονίζει ένα από τα θεμελιώδη ζητήματα που διατυπώθηκαν από την Σύνοδο και που είναι μάλιστα πολυσυζητημένα στον Ορθόδοξο Χριστιανισμό κατά τα τελευταία 1.229 χρόνια. Είναι, όπως θα έλεγαν πολλοί μέσα στην Ρωσική Εκκλησία, η Ορθοδοξία απλώς μια συλλογή εθνικών φορέων, χαλαρά συνδεδεμένων με δογματικές ιδέες; Ή μήπως είναι μια πιο ενοποιημένη και καθολική οντότητα που υπερβαίνει τα εθνικά και τα εθνικά σύνορα; Το ερώτημα είναι ουσιαστικά θεολογικό. Ωστόσο, η Σύνοδος κατέδειξε ότι, όπως και στις ημέρες της Βυζαντινής συμφωνίας, τα ζητήματα της θεολογίας και τα ζητήματα της πολιτικής είναι δύσκολο να κρατηθούν χώρια.
Copyright © 2016 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.
Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/southeastern-europe/2016-07-14/r...
Σύνδεσμοι:
[1] https://www.foreignaffairs.com/articles/middle-east/2013-09-11/christian...
[2] https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-09-09/forcing-kiev-...
[3] https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2013-09-17/russias-or...
[4] https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2016-04-18/russias-perpe...
[5] https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-09-16/culture-clash
[6] https://www.foreignaffairs.com/articles/2013-04-03/church-undivided
[7] https://www.foreignaffairs.com/articles/syria/2015-10-13/syrian-sleight-...
[8] https://www.foreignaffairs.com/articles/russian-federation/2015-06-08/pu...
Μπορείτε να ακολουθείτε το «Foreign Affairs, The Hellenic Edition» στο TWITTER στην διεύθυνσηwww.twitter.com/foreigngr αλλά και στο FACEBOOK, στην διεύθυνσηwww.facebook.com/ForeignAffairs.gr και στο linkedin στην διεύθυνσηhttps://www.linkedin.com/company/foreign-affairs-the-hellenic-edition
http://foreignaffairs.gr/articles/70890/jonathan-gorvett/i-pali-metaksy-patriarxeioy-kai-rosias?page=show
Ετικέτες
Διεθνείς σχέσεις,
Εκκλησιαστικά ζητήματα,
Ορθοδοξία,
Ρωσσία
Παρασκευή 29 Απριλίου 2016
Η ψηφιδωτή διακόσμηση της μονής Δαφνίου
Η Σταύρωση
Η ψηφιδωτή διακόσμηση της μονής Δαφνίου
Η μονή Δαφνίου χρωστά τη μεγάλη φήμη της σε πανελλήνιο αλλά και παγκόσμιο επίπεδο στα λαμπρά ψηφιδωτά που κοσμούν τους τοίχους του καθολικού της. Όπως θα δούμε παρακάτω, τόσο η τεχνοτροπία όσο και η τεχνική κατασκευής τους είναι εξαιρετικής ποιότητας και καθιστούν το καθολικό του Δαφνίου ένα από τα πλέον σημαντικά βυζαντινά μνημεία του ελλαδικού χώρου, εφάμιλλο των μνημειακών ναών της Κωνσταντινούπολης.

Ο τρούλος του καθολικού της μονής Δαφνίου
Αυτό το εικονογραφικό πρόγραμμα συμβολίζει τις νέες δογματικές αντιλήψεις που προέκυψαν από τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας και την οριστική αποκατάσταση των εικόνων το 843. Η ιδέα της ενσάρκωσης του θείου υπήρξε το βασικό επιχείρημα της εικονόφιλης ομάδας, καθώς χάρη στην πραγμάτωσή της οι άνθρωποι απέκτησαν τη δυνατότητα να βλέπουν και συνακόλουθα να απεικονίζουν το θείο. Έτσι, η θεϊκή ενσάρκωση αποτέλεσε τον βασικό άξονα γύρω από τον οποίο διαμορφώθηκε το νέο εικονογραφικό πρόγραμμα. Τώρα, λοιπόν, ο ναός αντιμετωπίζεται σαν μια μικρογραφία του σύμπαντος. Πιο αναλυτικά, ο τρούλος και η αψίδα που δεσπόζουν στον κατακόρυφο και τον κατά μήκος άξονα του ναϊκού οικοδομήματος συμβολίζουν την ουράνια σφαίρα, ενώ οι κατώτερες ζώνες τη γήινη. Έτσι, ο τρούλος καταλαμβάνεται από παράσταση του Χριστού Παντοκράτορα, η οποία αποτελεί στην ουσία έκφραση του δόγματος του ομοούσιου.
Ο Παντοκράτωρ περιστοιχίζεται από αγγελικές δυνάμεις και προφήτες. Στα σφαιρικά τρίγωνα παριστάνονται οι τέσσερις ευαγγελιστές που κατέγραψαν τη θεία ενσάρκωση και έδρασαν ως σύνδεσμοι μεταξύ γήινης και ουράνιας σφαίρας. Η πραγματοποίηση της ενσάρκωσης, δηλαδή διάφορα περιστατικά και γεγονότα από την επίγεια ζωή του Χριστού (χριστολογικές σκηνές), τοποθετείται στην αμέσως κατώτερη ζώνη του ναού, δηλαδή τις καμάρες, τα τύμπανα των κεραιών του σταυρού και τα ανώτερα μέρη των τοίχων. Στην κατώτερη ζώνη των τοίχων απεικονίζονται οι άγιοι, που απολαμβάνουν μαζί με τους πιστούς που έχουν προσέλθει στον ναό τη θέαση του θείου.

Ο Παντοκράτορας-«Δίκαιος Κριτής» στο μετάλλιο του τρούλου του καθολικού της μονής Δαφνίου. Η αυστηρότητα και η ένταση του βλέμματος οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στα ισχυρά τοξωτά φρύδια και τις σκούρες σκιές γύρω από τα μάτια. Η σχετικά σχηματική και επίπεδη απόδοση των πλαστικών αξιών του προσώπου, απομακρύνει τη μορφή του Παντοκράτορα από την κλασικιστική τεχνοτροπία με την οποία έχουν εκτελεστεί όλες οι άλλες μορφές. Η σκουρόχρωμη, πυκνή γενειάδα επιτείνει την εντύπωση της αυστηρότητας. Η μεγάλη απόσταση που χωρίζει τον δείκτη από το μεσαίο δάκτυλο πάνω στο ευαγγέλιο προσδίδει ένταση στη χειρονομία, που βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με τον όλο δυναμισμό της μορφής
Στην αψίδα του ιερού τοποθετείται η Παναγία-Πλατυτέρα. Η Θεοτόκος, ο φορέας της θεϊκής ενσάρκωσης, δέεται για τη σωτηρία των ανθρώπων και μεσολαβεί ως σύνδεσμος μεταξύ της ουράνιας και της γήινης σφαίρας, μεταξύ του θεού και των ανθρώπων. Στο ημικυλινδρικό τμήμα της αψίδας έχουμε θέματα σχετικά με τη θεία Λειτουργία συνήθως περιλαμβάνουν την Κοινωνία των Αποστόλων (μετάδοση-μετάληψη) καθώς και διάφορους Πατέρες της Εκκλησίας.
Στο καθολικό της μονής Δαφνίου, που είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, το παραπάνω τυπικό ακολουθείται εμπλουτισμένο με σκηνές από τον βίο της Παναγίας (μαριολογικές σκηνές). Η έμφαση στην Παναγία προκύπτει από τον πρωταρχικό της ρόλο στην ενσάρκωση του θείου και είναι αρκετά συχνό φαινόμενο στα μετα-εικονομαχικά εικονογραφικά προγράμματα.
Ο υποβλητικός Παντοκράτορας που καταλαμβάνει το μετάλλιο του τρούλου στο Δαφνί εικονίζεται ως απόλυτος «Δίκαιος Κριτής». Κοιτάζει τον θεατή με πλάγιο, διαπεραστικό και αυστηρό βλέμμα. Ο Παύλος Αποστόλου, ο συντηρητής των ψηφιδωτών του τρούλου στο Λεμονόδασος του Κοσμά Πολίτη, έμεινε έκπληκτος και μάλλον μπερδεμένος με την αυστηρότητα της μορφής:
«Πρίν αρχίσω την εργασία [στο ψηφιδωτό του Παντοκράτορα], έμεινα εκεί ώρες ολόκληρες, μονάχος με τον εαυτό μου, προσπάθησα να καταλάβω. Άδικα όμως.
»Αλήθεια, ένιωσα μόνο ένα ενδιαφέρον αρχαιολογικό. Δεν μπορώ να προσωποποιήσω έτσι το θεό μου, συνοφρυωμένο και εκδικητικό. Μέσα στο δεξί μάτι του Παντοκράτορα βρήκα μπηγμένη την αιχμή από ένα βέλος. Βέβαια ένα βέλος σαρακηνό ή κάποιου σταυροφόρου. Δοκίμασα τη χαρά του συλλέχτη που αποχτά ένα πολύτιμο κομμάτι. Δε θα 'πρεπε να φρίξω για την ιεροσυλία;».
Η αυστηρότητα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα ισχυρά τοξωτά φρύδια και τις σκούρες σκιές κάτω από αυτά, αλλά και κάτω από τα μάτια. Η σκουρόχρωμη, πυκνή γενειάδα επιτείνει την εντύπωση της αυστηρότητας. Η σχετικά σχηματική και επίπεδη απόδοση των πλαστικών αξιών του προσώπου του Παντοκράτορα, τον απομακρύνει από την κλασικιστική τεχνοτροπία με την οποία έχουν εκτελεστεί όλες οι άλλες μορφές. Η μορφή πλαισιώνεται από πλούσια καστανή κυματιστή κόμη. Με το δεξί χέρι ευλογεί, ενώ στο αριστερό κρατά ογκώδες χρυσόδετο (χρυσή στάχωση) ευαγγέλιο. Η μεγάλη απόσταση που χωρίζει τον δείκτη από το μεσαίο δάκτυλο πάνω στο ευαγγέλιο προσδίδει ένταση στη χειρονομία, που βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με τον όλο δυναμισμό της μορφής. Στο τύμπανο του τρούλου είχαν τοποθετηθεί οι μορφές δεκαέξι μετωπικά ιστάμενων προφητών. Οι ήρεμες στάσεις τους θυμίζουν αρχαίους φιλοσόφους και ρήτορες. Η κλασικιστική αντίληψη είναι ιδιαίτερα εμφανής στο ανάγλυφο πλάσιμο κάποιων μορφών καθώς και στη στοχαστική έκφραση των ματιών τους. Κάποιοι, όμως, από τους εικονιζόμενους προφήτες έχουν βλέμματα και πρόσωπα αυστηρά, έντονα σκιασμένα, που θυμίζουν τον Παντοκράτορα. Η σημερινή τοποθέτηση κάποιων μορφών δεν είναι η αρχική.

Η Γέννηση στο νοτιοανατολικό ημιχώνιο του καθολικού της μονής Δαφνίου. Η παράσταση χαρακτηρίζεται από έντονο κλασικισμό, ο οποίος είναι εμφανής στην απόδοση του τοπίου, στα γαλήνια και με έντονη πλαστικότητα πρόσωπα των εικονιζόμενων μορφών, στην ήρεμη πτυχολογία των ενδυμάτων και στις αρμονικές κινήσεις τους
Στα τέσσερα ημιχώνια που ανοίγονται κάτω από το τύμπανο του τρούλου, οι Βυζαντινοί ψηφοθέτες είχαν απεικονίσει τις πλέον σημαντικές ευαγγελικές σκηνές πριν από το Πάθος, δηλαδή τον Ευαγγελισμό (βορειοανατολικό ημιχώνιο), τη Γέννηση (νοτιοανατολικό ημιχώνιο), τη Βάπτιση (νοτιοδυτικό ημιχώνιο) και τη Μεταμόρφωση (βορειοδυτικό ημιχώνιο). Και οι τέσσερις παραστάσεις σώζονται λιγότερο ή περισσότερο αποσπασματικά. Η πρώτη από αυτές λαμβάνει χώρα σε ενιαίο χρυσό κάμπο (βάθος) χωρίς την παραμικρή δήλωση τοπίου. Ο αρχάγγελος Γαβριήλ πλησιάζει με ήρεμη, αρμονική κίνηση την Παναγία, θυμίζοντας αρχαιοελληνική παράσταση Νίκης. Τα ενδύματά του -λευκό ιμάτιο πάνω από σκούρο γαλάζιο χιτώνα- είναι ελαφρώς πτυχωμένα και ακολουθούν τις κινήσεις του σώματος. Η Παναγία στα δεξιά, εικονίζεται μετωπικά, να στέκεται μπροστά σε θρόνο με το κεφάλι στραμμένο ελάχιστα προς τα δεξιά. Η έκφραση και των δύο μορφών είναι ευγενική και γαλήνια. Τα φτερά του αρχάγγελου και τα ενδύματα και των δύο μορφών έχουν στολιστεί κατά τόπους με χρυσές ψηφίδες.
Η σκηνή της Γέννησης διαδραματίζεται σε σχεδόν ειδυλλιακό τοπίο. To βραχώδες σπήλαιο που φιλοξενεί την Παναγία και τον νεογέννητο Χριστό, με χρυσές ανταύγειες στην κορυφή του από τη λάμψη του αστεριού, περιβάλλεται από χαμηλούς λόφους με περιορισμένη βλάστηση, ενώ κάτω δεξιά ομάδα προβάτων πίνει νερό από ένα ρυάκι. Ο κλασικισμός που χαρακτηρίζει την απόδοση του τοπίου βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με τις γαλήνιες μορφές της Παναγίας και του Ιωσήφ, καθώς και των τεσσάρων αγγέλων και των δύο βοσκών που γεμίζουν την ανώτερη ζώνη της παράστασης. Και εδώ οι πτυχολογίες είναι ήρεμες και ακολουθούν την κίνηση των σωμάτων, οι κινήσεις είναι αρμονικές και το πλάσιμο των προσώπων χαρακτηρίζεται από έντονη πλαστικότητα.

Η μορφή της Παναγίας από την έντονα κλασικιστική παράσταση της Σταύρωσης. To ψυχικό πάθος της Παναγίας δηλώνεται από τη βαθιά μελαγχολική έκφραση και την ευγενική χειρονομία της. Η αρμονική σωματική διάπλαση και η στάση τόσο της Παναγίας όσο και του ωάννη (απέναντι) ανάγονται σε πρότυπα της κλασικής αρχαιότητας
Στο κέντρο της ιδιαίτερα συμμετρικής σκηνής της Βάπτισης κυριαρχεί η γυμνή μορφή του Ιησού, εμβαπτισμένου μέχρι το στήθος στα νερά του Ιορδάνη. To γυμνό σώμα, που διακρίνεται ξεκάθαρα μέσα στο ανοιχτό γαλάζιο νερό του ποταμού, έχει πλαστεί με αβρότητα μέσω της χρήσης μικρότατων λευκών και ρόδινων ψηφίδων. To ίδιο ισχύει για το πρόσωπο του Χριστού αλλά και των υπόλοιπων μορφών της σύνθεσης. Οι σωστές αναλογίες του γυμνού σώματος καθώς και η ελαφρά κίνησή του σε στροφή προς τον Πρόδρομο στα αριστερά, θυμίζουν κλασικό άγαλμα. Πρόκειται για μία από τις ελάχιστες παραστάσεις Βαπτίσεως όπου ο Χριστός εικονίζεται εντελώς γυμνός. Στα δεξιά έχουν τοποθετηθεί δύο άγγελοι με τα χέρια σκεπασμένα με λέντια (προσόψια), προκειμένου να σκουπίσουν το σώμα του Χριστού μετά την ολοκλήρωση της βάπτισης. To χέρι και το πόδι που διακρίνονται κάτω δεξιά ανήκουν σε ανδρική γεροντική μορφή, την προσωποποίηση του ποταμού Ιορδάνη.
Τέλος, στη σκηνή της Μεταμόρφωσης έχουμε τον Χριστό μέσα σε ελλειψοειδή γαλανόλευκη δόξα, πλαισιωμένη από πλατιά ταινία από ασημένιες ψηφίδες, να δεσπόζει σε χαλαρή μετωπική στάση αρχαίου ρήτορα στο όρος Θαβώρ. Με το δεξί χέρι ευλογεί, ενώ στο αριστερό κρατά τυλιγμένο ειλητάριο. Όπως οι προφήτες στο τύμπανο του τρούλου, η μορφή αντλεί τα πρότυπά της από τη γλυπτική των κλασικών χρόνων. To Θαβώρ αποδίδεται ως σειρά χαμηλών λόφων στο κατώτατο μέρος της σύνθεσης, όπου βρίσκονται και οι απόστολοι Πέτρος, Ιωάννης και Ιάκωβος, γονατισμένοι και θαμπωμένοι από τη θεϊκή λάμψη. Αριστερά και δεξιά του Ιησού βρίσκονται οι δεόμενοι προφήτες Ηλίας και Μωυσής αντίστοιχα. Και εδώ, παρά τον έντονα μεταφυσικό χαρακτήρα της σκηνής, οι κινήσεις των μορφών χαρακτηρίζονται από χάρη, η πτυχολογία εναρμονίζεται με τη συγκρατημένη κίνηση των σωμάτων και οι σωματικοί όγκοι και οι πλαστικές αξίες των προσώπων αποδίδονται με ανάγλυφο τρόπο. Στις μικρές κόγχες κάτω από τα ημιχώνια έχουν τοποθετηθεί σε στηθάρια ο προφήτης Ααρών (βορειοανατολικό ημιχώνιο, Ευαγγελισμός), ο άγιος Γρηγόριος ο Ακραγαντίνος (νοτιοανατολικό ημιχώνιο, Γέννηση), ο άγιος Γρηγόριος ο θαυματουργός (νοτιοδυτικό ημιχώνιο, Βάπτιση) και ο προφήτης Ζαχαρίας (βορειοδυτικό ημιχώνιο, Μεταμόρφωση).
Την αψίδα του ιερού καταλαμβάνει η Παναγία που έχει απεικονιστεί ένθρονη και βρεφοκρατούσα Η μορφή είναι κατεστραμμένη σε μεγάλο βαθμό, καθώς σώζεται μόνο το κάτω μέρος της. Τη συνόδευε η ελάχιστα σωζόμενη επιγραφή «Μεγάλη η δόξα του οίκου τούτου η εσχάτη υπέρ την πρώτην, λέγει Κύριος Παντοκράτωρ» (προφητεία Αγγαίου 2, 9). Η Πλατυτέρα των Ουρανών πλαισιώνεται από τους επιβλητικούς αρχάγγελους Μιχαήλ και Γαβριήλ, που στέκονται μετωπικοί στις δύο πλάγιες κόγχες. Φορούν βαρύτιμα, χρυσοποικιλμένα ενδύματα και πατούν σε πολυτελή υποπόδια. Τα πρόσωπά τους είναι γαλήνια και σοβαρά Στον θόλο του Ιερού Βήματος είχε τοποθετηθεί η αποκαλυπτική σκηνή της Ετοιμασίας του θρόνου, η οποία συμβολίζει τη Δεύτερη Παρουσία. Δυστυχώς, η παράσταση αυτή είναι σχεδόν ολοκληρωτικά κατεστραμμένη. Στα μέτωπα των τοίχων που χωρίζουν το ιερό από τα παραβήματα είχαν απεικονιστεί ολόσωμοι η Βρεφοκρατούσα Παναγία (βόρειος τοίχος) και ο Χριστός (νότιος τοίχος). Αυτές οι δύο παραστάσεις, που περιβάλλονταν από προσκυνητάρια εν είδει δεσποτικών εικόνων, ελάχιστα σώζονται σήμερα.
Η Βάπτιση
Τέλος, στη σκηνή της Μεταμόρφωσης έχουμε τον Χριστό μέσα σε ελλειψοειδή γαλανόλευκη δόξα, πλαισιωμένη από πλατιά ταινία από ασημένιες ψηφίδες, να δεσπόζει σε χαλαρή μετωπική στάση αρχαίου ρήτορα στο όρος Θαβώρ. Με το δεξί χέρι ευλογεί, ενώ στο αριστερό κρατά τυλιγμένο ειλητάριο. Όπως οι προφήτες στο τύμπανο του τρούλου, η μορφή αντλεί τα πρότυπά της από τη γλυπτική των κλασικών χρόνων. To Θαβώρ αποδίδεται ως σειρά χαμηλών λόφων στο κατώτατο μέρος της σύνθεσης, όπου βρίσκονται και οι απόστολοι Πέτρος, Ιωάννης και Ιάκωβος, γονατισμένοι και θαμπωμένοι από τη θεϊκή λάμψη. Αριστερά και δεξιά του Ιησού βρίσκονται οι δεόμενοι προφήτες Ηλίας και Μωυσής αντίστοιχα. Και εδώ, παρά τον έντονα μεταφυσικό χαρακτήρα της σκηνής, οι κινήσεις των μορφών χαρακτηρίζονται από χάρη, η πτυχολογία εναρμονίζεται με τη συγκρατημένη κίνηση των σωμάτων και οι σωματικοί όγκοι και οι πλαστικές αξίες των προσώπων αποδίδονται με ανάγλυφο τρόπο. Στις μικρές κόγχες κάτω από τα ημιχώνια έχουν τοποθετηθεί σε στηθάρια ο προφήτης Ααρών (βορειοανατολικό ημιχώνιο, Ευαγγελισμός), ο άγιος Γρηγόριος ο Ακραγαντίνος (νοτιοανατολικό ημιχώνιο, Γέννηση), ο άγιος Γρηγόριος ο θαυματουργός (νοτιοδυτικό ημιχώνιο, Βάπτιση) και ο προφήτης Ζαχαρίας (βορειοδυτικό ημιχώνιο, Μεταμόρφωση).
Την αψίδα του ιερού καταλαμβάνει η Παναγία που έχει απεικονιστεί ένθρονη και βρεφοκρατούσα Η μορφή είναι κατεστραμμένη σε μεγάλο βαθμό, καθώς σώζεται μόνο το κάτω μέρος της. Τη συνόδευε η ελάχιστα σωζόμενη επιγραφή «Μεγάλη η δόξα του οίκου τούτου η εσχάτη υπέρ την πρώτην, λέγει Κύριος Παντοκράτωρ» (προφητεία Αγγαίου 2, 9). Η Πλατυτέρα των Ουρανών πλαισιώνεται από τους επιβλητικούς αρχάγγελους Μιχαήλ και Γαβριήλ, που στέκονται μετωπικοί στις δύο πλάγιες κόγχες. Φορούν βαρύτιμα, χρυσοποικιλμένα ενδύματα και πατούν σε πολυτελή υποπόδια. Τα πρόσωπά τους είναι γαλήνια και σοβαρά Στον θόλο του Ιερού Βήματος είχε τοποθετηθεί η αποκαλυπτική σκηνή της Ετοιμασίας του θρόνου, η οποία συμβολίζει τη Δεύτερη Παρουσία. Δυστυχώς, η παράσταση αυτή είναι σχεδόν ολοκληρωτικά κατεστραμμένη. Στα μέτωπα των τοίχων που χωρίζουν το ιερό από τα παραβήματα είχαν απεικονιστεί ολόσωμοι η Βρεφοκρατούσα Παναγία (βόρειος τοίχος) και ο Χριστός (νότιος τοίχος). Αυτές οι δύο παραστάσεις, που περιβάλλονταν από προσκυνητάρια εν είδει δεσποτικών εικόνων, ελάχιστα σώζονται σήμερα.

Η μορφή του Ιωάννη από την παράσταση της Σταύρωσης.
Η μορφή, όπως και αυτή της Παναγίας (απέναντι), χαρακτηρίζεται από ανάγλυφη πλαστικότητα και είναι δομημένη με σωστές αναλογίες
To διακονικό, στα νότια του Ιερού Βήματος, έχει κοσμηθεί με τις μορφές των αγίων Ελευθερίου, Αβέρκου, Λαυρεντίου και Εύπλου, που είναι διαταγμένοι ανά ζεύγη στα τόξα που πλαισιώνουν το σταυροθόλιο της οροφής. To τελευταίο είναι διακοσμημένο με χριστόγραμμα. Στην κόγχη του διακονικού δεσπόζει η μορφή του αγίου Νικολάου. Η όλη σύνθεση «πατάει» σε χρυσό βάθος. Ανάλογη διαμόρφωση υπάρχει και στην οροφή της πρόθεσης, όπου συναντάμε τους αγίους Σιλβέστρο, Άνθιμο, Στέφανο και Ρουφίνο, ενώ την κόγχη καταλαμβάνει ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Ο άγιος Νικόλαος και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος αποτελούν τις πλέον σημαντικές μετά την Παναγία μεσολαβητικές-συνδετικές με το θείο μορφές της χριστιανικής Εκκλησίας. Τα αυστηρά πρόσωπα του Προδρόμου και του αγίου Νικολάου, με το διαπεραστικό βλέμμα, τα τοξωτά φρύδια και τις σκούρες σκιές γύρω από τα μάτια, θυμίζουν έντονα τον Παντοκράτορα, καθώς και κάποιες από τις προφητικές μορφές στον τρούλο. Πρόκειται για τα μοναδικά παραδείγματα σε ολόκληρο το ψηφιδωτό εικονογραφικό πρόγραμμα του καθολικού, που δεν ακολουθούν κλασικιστικά πρότυπα.

Η παράσταση της Γέννησης της Θεοτόκου
από το καθολικό της μονής Δαφνίου
Στις υπόλοιπες επιφάνειες των τοίχων του κυρίως ναού έχουν απεικονιστεί ποικίλες σκηνές από τη ζωή του Χριστού, αλλά και της Παναγίας, στην οποία είναι αφιερωμένος ο ναός. Οι κατώτερες ζώνες φιλοξενούν μονές μορφές, δηλαδή διάφορους αγίους και μάρτυρες. Η αντιπαράθεση και η διασύνδεση των χριστολογικών με τις μαριολογικές παραστάσεις ή με χριστολογικές σκηνές όπου η Παναγία παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, έχει γίνει με τρόπο ισορροπημένο και ιδιαίτερα μελετημένο. Έτσι στην άνω ζώνη του ανατολικού τμήματος του ναού, όπου δέσποζε η ένθρονη Πλατυτέρα της αψίδας, βρίσκουμε παραστάσεις όπου πρωταγωνιστεί η Θεοτόκος: Γενέσιο της Θεοτόκου στον ανατολικό τοίχο της βόρειας κεραίας και Προσκύνηση των Μάγων στον ανατολικό τοίχο της νότιας κεραίας. Σε αυτές έρχονται να προστεθούν η Γέννηση και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου στα ανατολικά ημιχώνια, που εξετάσαμε αναλυτικά παραπάνω. Κάτω από το Γενέσιο της Θεοτόκου βρίσκουμε τη Σταύρωση, ενώ κάτω από την Προσκύνηση των Μάγων την Κάθοδο στον Άδη, σκηνές θεμελιώδεις στον χριστολογικό κύκλο. Στο δυτικό τμήμα, από την άλλη πλευρά, κυριαρχούν παραστάσεις με επεισόδια από τον βίο του Χριστού: στην άνω ζώνη του δυτικού τοίχου της βόρειας κεραίας έχουμε τηνΈγερση του Λαζάρου (πλήρως όμως κατεστραμμένη) και στην κάτω τη σκηνή της Εισόδου στα Ιεροσόλυμα (Βαϊοφόρος). Αντίστοιχα, στον δυτικό τοίχο της νότιας κεραίας εικονίζεται η Απιστία του Θωμά και η Ανάσταση. Οι παραστάσεις στα δυτικά ημιχώνια περιλαμβάνουν, όπως ήδη έχει αναφερθεί, τη Βάπτιση και τη Μεταμόρφωση. Στον δυτικό τοίχο, ακριβώς πάνω από την είσοδο, δεσπόζει η σε μεγάλο βαθμό κατεστραμμένη σήμερα παράσταση της Κοίμησης της Θεοτόκου.

Η μορφή της Παναγίας από την παράσταση του Ευαγγελισμού
στο βορειοανατολικό ημιχώνιο του καθολικού της μονής Δαφνίου

Η μορφή του αρχάγγελου Γαβριήλ, που με την ήρεμη, αρμονική κίνησή του θυμίζει αρχαιοελληνική Νίκη, από την παράσταση του Ευαγγελισμού στο βορειοανατολικό ημιχώνιο του καθολικού της μονής Δαφνίου

Αγγελοι από την παράσταση της Βάπτισης στο νοτιοδυτικό ημιχώνιο
του καθολικού της μονής Δαφνίου
Η μελετημένη αντιπαράθεση χριστολογικών και μαριολογικών σκηνών χαρακτηρίζει και τη διακόσμηση του εσωνάρθηκα.Έτσι, στο βόρειο τμήμα έχουμε σκηνές από το πάθος του Χριστού: Νιπτήρας (κατεστραμμένη σε μεγάλο βαθμό), Μυστικός Δείπνος (κατεστραμμένη σε πολύ μεγάλο βαθμό) και Προδοσία του Ιούδα. To νότιο τμήμα του εσωνάρθηκα φιλοξενεί σκηνές όπου πρωταγωνιστεί η Παναγία: η Προσευχή της αγίας Άννας με τον Ευαγγελισμό του Ιωακείμ, η Ευλογία των Ιερέων και τα Εισόδια της θεοτόκου. Ομοίως με τα ψηφιδωτά του τρούλου και του Ιερού Βήματος, που συζητήσαμε πριν, οι ευαγγελικές σκηνές που προαναφέρθηκαν ακολουθούν κλασικιστικά πρότυπα στην απόδοση τόσο των μορφών, όσο και των τοπίων ή των σκηνικών μέσα στα οποία λαμβάνουν χώρα. Έτσι, στην παράσταση της Προσκύνησης των Μάγων αλλά και στην Προσευχή της αγίας Άννας ζωντανεύει η επίσημη ατμόσφαιρα και η πολυτέλεια του παλατιού. Στην πρώτη η Παναγία, ένθρονη και κρατώντας στα χέρια της τον μικρό Χριστό, υποδέχεται τους τρεις Μάγους, που είναι ντυμένοι με καταστόλιστα ανατολίτικα ενδύματα. Η Προσευχή της αγίας Άννας εξελίσσεται σε ανθισμένο κήπο με πλούσια βλάστηση και μια καλοφτιαγμένη βρύση που επιστέφεται από σιντριβάνι. Πίσω από την πρωταγωνίστρια της σκηνής υπάρχει μικρή θεραπαινίδα, που ξεπροβάλλει από πόρτα φραγμένη με παραπέτασμα.

Η παράσταση της Προσκύνησης των Μάγων. Εδώ αναπαριστάνονται η επίσημη ατμόσφαιρα και η πολυτέλεια του παλατιού, που είναι ιδιαίτερα εμφανείς στον θρόνο της Παναγίας και στα βαρύτιμα ενδύματα των Μάγων
Η κλασικιστική λιτότητα και η ήρεμη, συγκρατημένη θλίψη της Σταύρωσης προκαλούν συγκίνηση στον θεατή ακόμη και σήμερα. Η Παναγία και ο Ιωάννης στέκονται εκατέρωθεν του Εσταυρωμένου, η αρμονική σωματική διάπλαση του οποίου αντικατοπτρίζει κλασικά πρότυπα. To ψυχικό τους πάθος δηλώνεται από τη βαθιά μελαγχολική έκφραση και τις ευγενικές χειρονομίες τους, που ανάγονται σε επιτύμβια γλυπτά της κλασικής αρχαιότητας: η Παναγία, στα αριστερά, δείχνει προς τον Χριστό με το δεξί χέρι, ενώ φέρνει το αριστερό κάτω από το πηγούνι, κρατώντας ένα μικρό μαντίλι. Ο Ιωάννης, στα δεξιά, κλίνει την κεφαλή προς τον Χριστό, αν και στρέφει το βλέμμα του στην αντίθετη κατεύθυνση, σηκώνοντας προς τα πάνω το δεξί του χέρι. Τα ενδύματα παρουσιάζουν ήρεμη πτυχολογία. Οι μορφές είναι δομημένες με πολύ σωστές αναλογίες, ενώ η ανάγλυφη πλαστικότητά τους προκύπτει από τους μαλακούς χρωματικούς τόνους και την αποφυγή έντονων φωτοσκιάσεων.
Στην Ανάσταση ο θριαμβευτής Χριστός, ολόφωτος, με λευκόχρυσο ιμάτιο και χιτώνα, κινείται δυναμικά προς τα αριστερά κρατώντας τον σταυρό. Μέσα από μια λάρνακα στα αριστερά ξεπροβάλλουν ο Αδάμ και η Εύα, ενώ πίσω τους διακρίνονται οι δίκαιοι Δαβίδ και Σολομών με πολυτελή ενδύματα και χρυσά στέμματα κοσμημένα με μαργαριτάρια και πολύτιμους λίθους. Στα δεξιά έχουμε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και ομάδα δικαίων. Στα πόδια του νικητή σφαδάζει ηττημένος ο Άδης σε στάση όμοια με αυτή του υστερορωμαϊκού θνήσκοντος Γαλάτη, που μαρτυρά την ιδιαίτερη εξοικείωση με τα κλασικά πρότυπα και τη δημιουργική αφομοίωσή τους.
Στο σύνολο των ψηφιδωτών του Δαφνίου παρατηρείται η έντονη διάθεση για αναβίωση του ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα της κλασικής τέχνης. Αυτή είναι ιδιαίτερα φανερή στη θαυμαστή ισορροπία που χαρακτηρίζει τη διάταξη των συνθέσεων, στην πλαστική - τρισδιάστατη αντίληψη των μορφών αλλά και του περιβάλλοντος χώρου, στη φωτεινότητα των τόνων και την ηπιότητα των χρωματισμών. Φαίνεται πως οι ψηφοθέτες του Δαφνίου έκαναν συνειδητή προσπάθεια να αποδώσουν την ιδανική ομορφιά. Αυτό οδήγησε σε μορφές αγαλματικές με εξαιρετική ευγένεια στις κινήσεις, καλυμμένες με ενδύματα που πτυχώνονται άνετα ακολουθώντας τις κινήσεις των σωμάτων. Τα συναισθήματα εικονίζονται συγκρατημένα και οι εκφράσεις των ματιών μοιάζουν ιδιαίτερα στοχαστικές. Επίσης παρατηρείται ιδιαίτερη αγάπη για τη λεπτομερή απόδοση του φυσικού περιβάλλοντος και τη σύνθεση ειδυλλιακών τοπίων. Ο ουμανιστικός χαρακτήρας των ψηφιδωτών που κοσμούν τον κυρίως ναό του καθολικού της μονής Δαφνίου βρίσκει τα πιο κοντινά του παράλληλα στις μικρογραφίες της μακεδονικής αναγέννησης.

Ο άγιος Ευστράτιος από το καθολικό της μονής Δαφνίου
Η αναδρομή στα κλασικά πρότυπα ξεκίνησε από τους φωτισμένους κύκλους της Εκκλησίας και του παλατιού στην Κωνσταντινούπολη κατά τα χρόνια που ακολουθούν τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας και ιδίως κατά την περίοδο της δυναστείας των Μακεδόνων. Τότε παρατηρήθηκε μια ουσιαστική αναγέννηση της τέχνης, με άμεση ή έμμεση αναδρομή στις αρχαίες παραδόσεις. Φορείς των τελευταίων ήταν τα έργα της προ-εικονομαχικής περιόδου που στήριζαν την αυτοκρατορική ιδεολογία της Νέας Ρώμης. Εξάλλου η αναγέννηση του αρχαίου πνεύματος εναρμονίζεται πλήρως με το πνεύμα της θριαμβεύουσας Εκκλησίας και με το κλίμα σεβασμού προς τις παραδόσεις, που προκύπτει από τον συντηρητισμό - αντίδραση προς την Εικονομαχία και τα κατάλοιπά της. Η ανθρωποκεντρική τέχνη του Δαφνίου τοποθετεί τα ψηφιδωτά της μονής στον αντίποδα της εξίσου λαμπρής ψηφιδωτής διακόσμησης του καθολικού της μονής του Όσιου Λουκά στη Φωκίδα, που χρονολογούνται στην τέταρτη δεκαετία του 11ου αιώνα. Η τεχνοτροπία στον Όσιο Λουκά είναι έντονα αντικλασική: οι αναλογίες των μορφών είναι συχνά παραμορφωμένες, η πτυχολογία νευρική και τα πρόσωπα σχηματοποιημένα, με γραμμικά χαρακτηριστικά και επίπεδο πλάσιμο. Ο αντικλασικισμός που είδαμε στον Παντοκράτορα, σε κάποιες από τις μορφές των προφητών στον τρούλο και τον άγιο Νικόλαο και τον Ιωάννη τον Πρόδρομο στο διακονικό και την πρόθεση αντίστοιχα, θυμίζει έντονα την τέχνη του Όσιου Λουκά. Από την άλλη πλευρά, στα εξαιρετικά ψηφιδωτά του καθολικού της Νέας Μονής Χίου, που χρονολογούνται γύρω στα μέσα του 11ου αιώνα, παρατηρείται ένας ισορροπημένος συνδυασμός της κλασικής και της γραμμικής εικονογραφικής παράδοσης. To Δαφνί μαζί με τα δύο μνημεία που μόλις προαναφέραμε αποτελούν τα λαμπρότερα δείγματα ψηφιδωτής τέχνης στον ελλαδικό χώρο κατά τον 11ο αιώνα και πρέπει οπωσδήποτε να αποδοθούν σε Κωνσταντινουπολίτες τεχνίτες, χάρη στην εξαιρετική τεχνική κατασκευής και την άψογη αισθητική ποιότητα που τα χαρακτηρίζει. Πριν κλείσουμε την τεχνοτροπική αποτίμηση των ψηφιδωτών της μονής Δαφνίου, οφείλουμε να αναφέρουμε πως η τεχνοτροπία των παραστάσεων του νάρθηκα διαφοροποιείται ελαφρώς από αυτή του κυρίως ναού- οι μορφές είναι πιο ψιλόλιγνες, η πτυχολογία πιο σχηματοποιημένη και οι κινήσεις και οι εκφράσεις πολύ πιο ζωηρές. Όλα αυτά μας δίνουν μια πρόγευση των καλλιτεχνικών εξελίξεων της κομνήνειας περιόδου, τα κύρια χαρακτηριστικά της οποίας είναι η έκφραση του ανθρώπινου πάθους και η έντονη δραματικότητα. Έτσι, η διακόσμηση του νάρθηκα τοποθετείται λίγο αργότερα από αυτή του κυρίως ναού, δηλαδή στο μεταίχμιο του 11ου προς τον 12ο αιώνα.
Ετικέτες
Βυζαντινή Τέχνη,
Ελληνική παράδοση,
Ορθοδοξία
Κυριακή 20 Ιουλίου 2014
Ουκρανία: Μια χώρα υπό διάλυση...
Υπό διάλυση η Ουκρανία
Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
Πολλοί αναλυτές διαπιστώνουν ότι το αγεφύρωτο πολιτισμικό χάσμα, το αμοιβαίο βαθύ μίσος και η εκατέρωθεν καχυποψία μεταξύ της φιλοδυτικής και της ρωσόψυχης Ουκρανίας οδηγούν στη διάλυση και στο τέλος της χώρας, με τη σημερινή της μορφή. Ο διχασμός είναι προφανής σε όλα τα επίπεδα, στο Στρατό, στα Σώματα Ασφαλείας, στο Κοινοβούλιο, στην Εκτελεστική Εξουσία, στις Δημόσιες Υπηρεσίες, στην Κουλτούρα, στη Θρησκεία. Στο Στρατό, στα Σώματα Ασφαλείας και στις Μυστικές Υπηρεσίες υπάρχουν αξιωματικοί και άνδρες τόσο από τη Δυτική όσο και την Ανατολική Ουκρανία, που είναι αδύνατο να συνεργασθούν και ο ένας υποβλέπει και υποπτεύεται τον άλλον. Ο Sergio Romano, δημοσιογράφος της έγκυρης ιταλικής εφημερίδας Corriere della Sera, στις 9 παρελθόντος Απριλίου, έγραψε την περίπτωση η Ουκρανία να αποκτήσει το καθεστώς του Βελγίου, όπου δύο διαφορετικές εθνικές και πολιτιστικές οντότητες (Βαλόνοι και Φλαμανδοί) το 1830 κατέστησαν ομόσπονδο κράτος, με απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων. Το πείραμα στο Βέλγιο έχει εν μέρει επιτύχει, αλλά πάντοτε υπάρχουν φυγόκεντρες τάσεις και βεβαίως δεν υπάρχει ο από αιώνων αβυσσαλέος διχασμός της Ουκρανίας. (Σημ. Δες προηγούμενο άρθρο μου «Η διχασμένη Ουκρανία»).
Τα όσα τραγικά συμβαίνουν στην Ουκρανία δεν οφείλονται μόνο στον γεωστρατηγικό ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, δεν είναι δηλαδή η περίπτωση για τη Ρωσία των παρακαυκασίων χωρών Γεωργίας, Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, ή, παλαιότερα, για τις ΗΠΑ, της Κούβας. Οι Ρώσοι της Ουκρανίας, μετά την εξέγερση των δυτικόφιλων στην πλατεία Μεϊντάν και το πραξικόπημα σε βάρος του ρωσόψυχου νομίμου Προέδρου της Β. Γιανουκόβιτς, αισθάνονται ότι βρίσκεται σε κίνδυνο η εθνική τους ταυτότητα από την επιθετικότητα της Δύσης και των Ουκρανών οπαδών της.
Η απομάκρυνση του νομίμου και με δημοκρατικές διαδικασίες εκλεγεμένου Προέδρου Γιανουκόβιτς αποτελεί πραξικόπημα. Αν το ίδιο συνέβαινε σε χώρα μη φιλική στη Δύση θα είχε ξεσηκωθεί το Σύμπαν, πιθανόν θα είχε επέμβει το ΝΑΤΟ και ουδείς θα αναγνώριζε το νέο καθεστώς. Αντίθετα τον χωρίς καμία νομιμοποίηση πρωθυπουργό της Ουκρανίας Αρσένι Γιατσένιουκ όλοι τον αναγνωρίζουν, τον δέχονται και τον βοηθάνε…
Έως και ο Πάπας τον δέχθηκε, που βεβαίως στηρίζει με κάθε τρόπο το επιβληθέν παράνομο καθεστώς.
Η αντίδραση της Δύσης σε βάρος της Ρωσίας εντάθηκε με την ένταξη σ’ αυτήν της Κριμαίας, μετά από Δημοψήφισμα, στο οποίο το 96% των κατοίκων της τάχθηκε υπέρ της εντάξεως της στη Ρωσία. Στην Κριμαία κατοικούν Ρώσοι, σε ποσοστό 96%, πολύ μεγαλύτερο από αυτό των Κοσοβάρων στο Κοσσυφοπέδιο. Όταν οι Σέρβοι, με τα χίλια δίκια τους, αφού το Κοσσυφοπέδιο είναι η μήτρα του Έθνους τους, όπως το Κίεβο για τους Ρώσους, ζήτησαν να μην αναγνωριστεί το Δημοψήφισμα που διενήργησαν οι Μουσουλμάνοι Κοσοβάροι για την ανεξαρτησία της περιοχής τους, η Δύση απάντησε ότι έχουν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και αμέσως το αναγνώρισε…
Όταν το ίδιο ακριβώς έκαμαν οι Ρώσοι της Κριμαίας δεν το αναγνώρισε και μίλησε για παράνομη ενέργεια…
Πολύ σωστά το επισήμανε σε άρθρο του ο ειδικός σε θέματα γεωστρατηγικής Ολιβιέ Ζαλέκ στον «Le Monde Diplomatique» του Απριλίου 2014.
Στο Ουκρανικό πρόβλημα αναμίχθηκαν οι ΗΠΑ και ουδείς έντιμος και λογικός άνθρωπος μπορεί να αντιληφθεί το γιατί, πέραν της στρατηγικής τους να περιορίσουν την επιρροή της Ρωσίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μια έστω και ισχνή, δικαιολογία, πως θέλει να προωθήσει τη συνεργασία με την Ουκρανία και κάποτε να την εντάξει στους κόλπους της, όπως έχει ήδη κάνει με τις άλλες πρώην κομμουνιστικές χώρες. Ο Μίκαελ Χάλτζελ, του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς διερωτάται σχετικά: «Γιατί οι Αμερικανοί θάπρεπε να ανησυχούν για την ασφάλεια της Ευρώπης περισσότερο από τους ίδιους τους Ευρωπαίους;». Ο ρόλος του πλανητικού χωροφύλακα, του ενεργούντος ανάλογα με τα συμφέροντα του και όχι με το Δίκαιο δεν ταιριάζει στη Δημοκρατία των ΗΠΑ.
Οι επιθέσεις που δέχεται η Ρωσία για το Ουκρανικό είναι οι περισσότερες κάτω από τη μέση. Λόγου χάρη είναι προϊόν προπαγάνδας η ταύτιση της Ρωσίας με τη Σοβιετική Ένωση και του Πούτιν με τον Στάλιν, ή τον Μιλόσεβιτς…
Στους διάφορους λιβέλους που γράφονται σε βάρος της Ρωσίας αποσιωπάται το γεγονός ότι ο Πούτιν προστατεύει όχι μόνο τα συμφέροντα της Ρωσίας, αλλά και την ύπαρξη των συμπατριωτών του που ζούνε στην Ουκρανία. Επίσης δεν αναφέρεται ότι επί Στάλιν δεν υπέφεραν μόνο οι Ουκρανοί, αλλά όλη η ΕΣΣΔ και κυρίως οι Ρώσοι. Εκατομμύρια Ρώσων οδηγήθηκαν στα ψυχιατρεία, στα γκουλάγκ, στα βασανιστήρια και στον θάνατο και χιλιάδες είναι οι Μάρτυρες που θυσιάστηκαν για την Πίστη τους στην Ορθοδοξία. Είναι επίσης προϊόν προπαγάνδας η ταύτιση των κομμουνιστών διανοουμένων (Αραγκόν, Σαρτρ, Ζιντ, Ρίτσου) που είχαν γοητευθεί από τον Στάλιν με τους σημερινούς ακέραιους και ελεύθερους στο φρόνημα πνευματικούς ανθρώπους, που καταγγέλλουν τις ακρότητες των φασιστών του Κιέβου, τις αυθαιρεσίες του εκεί σημερινού παράνομου καθεστώτος και τις επιδιώξεις του σε βάρος του ρωσικού πληθυσμού της Ουκρανίας. Ο Πούτιν ούτε άγιος είναι ούτε ο πιο έντιμος των ανθρώπων, όπως εξάλλου οι περισσότεροι που κατέχουν εξουσία, σε Ανατολή και Δύση. Αλλά αυτή τη στιγμή εξετάζεται η πολιτική του στο θέμα της Ουκρανίας και όχι στα εσωτερικά της χώρας του.
Η ΕΕ ορθώς δεν θέλει να εισέλθει σε ένα νέο ψυχρό πόλεμο με τη Ρωσία, γιατί και ωφελιμιστικά να το δει εκείνη θα χάσει. Οι περισσότερες χώρες – μέλη της εξαρτώνται ενεργειακά από τη Ρωσία. Ορθώς λοιπόν η Γερμανία και οι άλλες χώρες της ΕΕ επιδιώκουν να υπάρξει μια ειρηνική λύση, η οποία να ικανοποιεί όλους, έστω κι αν αυτό σήμερα φαίνεται και είναι ανέφικτο. Ο Ζαλέκ στο άρθρο του, που αναφέραμε προηγουμένως, σημειώνει πως τρεις είναι οι προτεραιότητες για τους Ουκρανούς, αν θέλουν να μην διαλυθεί το κράτος τους: Πρώτη η ανεύρεση γεωπολιτικής ισορροπίας μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης, θέμα που όπως έχουμε γράψει έχει βάθος αιώνων. Δεύτερη η πολιτισμική και γλωσσική ισότητα μεταξύ των πολιτών της Ανατολικής και της Δυτικής Ουκρανίας. Και τρίτη η καταπολέμηση της διαφθοράς της μετακομμουνιστικής επιχειρηματικής και κρατικής ελίτ. Όμως φαίνεται πως κάποιοι θερμοκέφαλοι στις ΗΠΑ επιθυμούν τον Ψυχρό Πόλεμο, με τη βεβαιότητα ότι έτσι η χώρα τους θα ενισχύσει την πλανητική κυριαρχία της…
Γιατί τόσο μίσος σε βάρος των Ρώσων και των Ορθοδόξων;
Από ένα μεγάλο μέρος της δυτικής ιντελιγκέντσιας εκφράζεται ένας ιεροεξεταστικός φανατισμός κι ένα μίσος σε βάρος των Ρώσων και γενικά των Ορθοδόξων Χριστιανών. Λες και πρέπει να εξοντωθούν όπως οι Ινδιάνοι στην Αμερική για να ησυχάσουν και να μην υπάρχει για τους ανθρώπους εναλλακτική πρόταση ζωής, έξω από τη μετανεωτερική δυτική. Ο Μάρτιν Κετλ έγραψε στην αγγλική εφημερίδα «Γκάρντιαν» ότι διαβάζοντας τα κείμενα του Αμερικανού διπλωμάτη Τζορτζ Κέναν, που διαμόρφωσε την αμερικανική εξωτερική πολιτική και στρατηγική του Ψυχρού Πολέμου, καταλήγει ότι «οι παραλληλισμοί ανάμεσα στη Ρωσία του Πούτιν και τη Ρωσία του Στάλιν είναι ξεκάθαροι. Ανάμεσα σε άλλους ο ρωσικός εθνικισμός, η αναξιοπιστία, η θεμελιώδης απουσία κοινών αξιών με τη Δύση, η σημασία του πυρηνικού αδιεξόδου…». Φυσικά για τον εθνικισμό και την αναξιοπιστία των ΗΠΑ ουδέν αναφέρεται.
Εκφραστής του αντι-ορθοδόξου φανατισμού είναι ο γνωστός Αμερικανός καθηγητής Σάμιουελ Χάντιγκτον (1927-2008). Στο βιβλίο του «Η σύγκρουση των Πολιτισμών και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης», που προκάλεσε πολλές συζητήσεις, γράφει ότι «η Ευρώπη τελειώνει εκεί που τελειώνει η δυτική Χριστιανοσύνη και εκεί που αρχίζει το Ισλάμ και η Ορθοδοξία». (Σημ.!!!)…
Και συνεχίζει: «Ο πρώτος στόχος που πρέπει να θέσει η Δυτική Ευρώπη είναι <να απορροφηθούν ξανά οι λαοί της Κεντρικής Ευρώπης στη δική μας πολιτιστική και οικονομική κοινότητα, εκεί δηλαδή που ανήκουν: να συσφίγξουμε τους δεσμούς μεταξύ Λονδίνου, Παρισιού, Ρώμης, Μονάχου, και Λειψίας, Βαρσοβίας, Πράγας και Βουδαπέστης>….
Ο Πρόεδρος της Λιθουανίας είχε πει ότι οι Λιθουανοί είχαν να διαλέξουν μεταξύ <δύο πολιτισμών> και επέλεξαν τον λατινικό κόσμο, προσηλυτίστηκαν στον ρωμαιοκαθολικισμό και επέλεξαν μια μορφή κρατικής οργάνωσης, που στηρίζεται στο νόμο. Με παρόμοιο τρόπο οι Πολωνοί λένε ότι ανήκουν στη Δύση από τον 10ο αιώνα, όταν επέλεξαν το δυτικό Χριστιανισμό έναντι του Βυζαντίου…»
«…Η Ελλάδα δεν αποτελεί μέρος του δυτικού πολιτισμού, αλλά υπήρξε η πατρίδα του κλασσικού πολιτισμού, ο οποίος υπήρξε, με τη σειρά του, σημαντική πηγή του δυτικού πολιτισμού. Στην αντιπαράθεσή τους με την Τουρκία οι Έλληνες θεωρούν τους εαυτούς τους ιστορικά υπερασπιστές του Χριστιανισμού…
Παρόλα αυτά η Ελλάδα αποτελεί εξαίρεση ως ορθόδοξος ξένος στους δυτικούς οργανισμούς. Δεν υπήρξε ποτέ ένα εύκολο μέλος ούτε για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά ούτε και για το ΝΑΤΟ και δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις αρχές και στα ήθη και των δύο…
Η συμπεριφορά της Ελλάδος ως προεδρεύουσας του Συμβουλίου της ΕΕ το 1994 εξόργισε τα άλλα μέλη και οι αξιωματούχοι της Δυτικής Ευρώπης χαρακτήρισαν λάθος το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι μέλος….».
Για την Ουκρανία ο Χάντινγκτον βλέπει ως πιθανή εκδοχή να διασπαστεί σε δυο ξεχωριστές οντότητες κατά μήκος της πολιτισμικής συνοριακής γραμμής και η ανατολική πλευρά να συγχωνευθεί με τη Ρωσία. Επίσης αναφέρει την περίπτωση της Κριμαίας, όπου το 1992 η εκεί Βουλή ανακήρυξε την ανεξαρτησία της περιοχής, αλλά μετά από πιέσεις ανακάλεσε την απόφασή της. Ο Χάντινγκτον από τότε (Σημ. Σε πρώτη έκδοση στα αγγλικά το βιβλίο του εκδόθηκε το 1996) πρόβλεψε πως μια δυτικά προσανατολισμένη Ουκρανία θα μπορούσε να είναι βιώσιμη «μόνο αν είχε ισχυρή και αποτελεσματική δυτική υποστήριξη. Και μια τέτοια υποστήριξη είναι, με τη σειρά της, πιθανό να υπάρξει μόνο αν οι σχέσεις μεταξύ Δύσης και Ρωσίας υποχωρήσουν σημαντικά και καταλήξουν να μοιάζουν με αυτές που υπήρχαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου». Είναι σαφές ότι οι γεωστρατηγικοί αναλυτές, όπως ο Χάντιγκτον, από τότε πρόβλεπαν και, ουσιαστικά, πρότειναν τις σημερινές εξελίξεις και την επαναφορά του Ψυχρού Πολέμου…
Ο Ντοστογιέφσκι στο Ημερολόγιο του περιγράφει αυτό το μίσος των Δυτικών έναντι της ισχυρής Ρωσίας και της Ορθοδοξίας. Να θυμηθούμε ότι η Δύση δεν θέλησε ποτέ και μια ισχυρή Ελλάδα…
Στα 1876 έγραψε: «Η Ευρώπη ποτέ δεν μας έδειξε εμπιστοσύνη. Δεν μπορεί να μας δει παρά μόνο με εχθρότητα». Και πάρα κάτω σημειώνει τη γοητεία που ασκεί σε ορισμένους Ρώσους η ηδονιστική ζωή της Δύσης, που παρουσιάζεται ως «σύγχρονη» και «απελευθερωμένη». Γράφει ο μέγας Ρώσος συγγραφέας:«Ορισμένοι από τους Ρώσους άλλαξαν θρησκεία και πέρασαν στον Καθολικισμό….Οι συντηρητικοί στην Ευρώπη είναι ριζικά αρνητικοί απέναντι στη Ρωσία. Αποτελούν τους καταστροφείς, τους εχθρούς της Ρωσίας! Η έχθρα τους προς τη Ρωσία και την Ορθοδοξία σημαίνει γι’ αυτούς τον αληθινό Ευρωπαίο, το αυθεντικό παιδί του πολιτισμού…».-
Ο Θρησκευτικός χωρισμός των Σλαύων
Δώδεκα είναι οι Ευρωπαϊκές χώρες που κατοικούνται κυρίως από Σλαύους, που παλαιότερα ήσαν όλοι Ορθόδοξοι. Στο διάβα των αιώνων ορισμένοι αποσπάσθηκαν από την Ορθοδοξία και ασπάσθηκαν τον Καθολικισμό, τον Προτεσταντισμό ή το Ισλάμ. Ο Χάντιγκτον υποστηρίζει πως η Ευρώπη έχει αφομοιώσει όσους ασπάστηκαν τον Πάπα και αυτοί είναι πλέον μέρος της Δύσης, σε αντίθεση με τους Ορθοδόξους που τους κατατάσσει μαζί με το Ισλάμ…Στις σλαυικές χώρες της Ευρώπης και με βάση τα όσα αναφέρει ο οίκος Ντε Αγκοστίνι οι κάτοικοι θρησκευτικά κατανέμονται ως ακολούθως:
Στη Βοσνία Ερζεγοβίνη υπήρξε βίαιος εξισλαμισμός και εκκαθολικισμός των Ορθοδόξων. Σήμερα στη, λόγω θρησκευτικών διαφορών, θνησιγενή αυτή χώρα το 43% είναι Μουσουλμάνοι, το 39% Ορθόδοξοι, και το 18% Ρωμαιοκαθολικοί.
Στη Βουλγαρία το 88,2% είναι Ορθόδοξοι και το 11,8% Μουσουλμάνοι, -τουρκογενείς, αθίγγανοι και πομάκοι.
Στην Κροατία, υπό την επήρεια των Ρωμαιοκαθολικών ηγεμόνων που την υπέταξαν, οι κάτοικοι αλλαξοπίστησαν και μετέτρεψαν το αλφάβητο τους από κυριλλικό σε λατινικό. Έτσι, κατά τον Χάντιγκτον, «εκσυγχρονίστηκαν». Σήμερα το 88,4% είναι Ρωμαιοκαθολικοί, το 5,6% Ορθόδοξοι, το 2,3% Μουσουλμάνοι και το 0,6% Προτεστάντες.
Στη Λευκορωσία οι περισσότεροι Σλαύοι κάτοικοί της αντέστησαν στους κατά καιρούς Ρωμαιοκαθολικούς ηγεμόνες που τους υπέταξαν. Σήμερα το 82% είναι Ορθόδοξοι και το 18% Ρωμαιοκαθολικοί. Τα όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία τους έχουν θορυβήσει. Φοβούνται μήπως έρθει η σειρά τους….
Στην Ουκρανία το 85% είναι Ορθόδοξοι, διεσπασμένοι σε τρία κομμάτια, το 8,2% Ρωμαιοκαθολικοί, κανονικοί και Ουνίτες, και το 3,6% Προτεστάντες.
Στην Πολωνία οι Σλαύοι της χώρας ήσαν οι πρώτοι που προσχώρησαν στον Πάπα και στον εκδυτικισμό. Σήμερα το 90,7% είναι Ρωμαιοκαθολικοί και το 1,4% Ορθόδοξοι, κυρίως Λευκορώσοι.
Στη Ρωσία το 85% είναι Ορθόδοξοι, το 8,4% Προτεστάντες – η προσηλυτιστική προπαγάνδα τους κάνει θραύση στην μετακομμουνιστική εποχή – και το 7% Μουσουλμάνοι – Τάταροι, Τσετσένοι και άλλοι.
Στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο – μία ακόμη περίπτωση που ο τοπικιστικός φανατισμός δρα διχαστικά στον ίδιο λαό – οι Ορθόδοξοι δεν ακολούθησαν τους Κροάτες και τους Σλοβένους αδελφούς τους και δεν υπέκυψαν στον Πάπα. Ακολουθούν την κυριλλική γραφή, δηλαδή μιλάνε με τους Κροάτες και τους Σλοβένους την ίδια γλώσσα (Σημ. ΔΕΕ: Λάθος! Οι σλοβένοι έχουν δικιά τους γλώσσα, διαφορετική από την Σερβοκροατική), αλλά την γράφουν διαφορετικά…Το 75,2% είναι Ορθόδοξοι, το 19% Μουσουλμάνοι (Σημ. Περιλαμβάνονται οι Κοσοβάροι) και το 5,8% Ρωμαιοκαθολικοί.
Στα Σκόπια το 72% του πληθυσμού είναι Ορθόδοξοι, το 28,3% Μουσουλμάνοι – κυρίως Αλβανοί -, και το 1% Ρωμαιοκαθολικοί.
Στη Σλοβακία οι Σλαύοι κάτοικοι της χώρας έχουν υποστεί σοβαρότατες επιδράσεις από τους κατακτητές της χώρας τους. Αποτέλεσμα σήμερα το 60,4% να είναι Ρωμαιοκαθολικοί, το 6,3% Προτεστάντες, το 1% Ορθόδοξοι και το 30% δηλώνουν άθεοι.
Στη Σλοβενία οι Σλαύοι κάτοικοί της υπέστησαν όσα και οι γείτονες τους Κροάτες. Το 82,9% είναι Ρωμαιοκαθολικοί, το 2% Ορθόδοξοι και το 10% δηλώνουν άθεοι.
Στην Τσεχία ισχύουν τα ίδια με αυτά της Σλοβακίας. Σήμερα οι κάτοικοί της, σε ποσοστό 55% (!!!) δηλώνουν άθεοι, το 39,2% Ρωμαιοκαθολικοί, το 3,7% Προτεστάντες και το 0,5% Ορθόδοξοι. -
Ετικέτες
Γεωπολιτική,
Εθνολογία,
Μειονότητες,
Ορθοδοξία
Δευτέρα 7 Απριλίου 2014
Κινδυνεύει η Ι.Μ. Αγίας Αικατερίνης του Σινά από τους Ισλαμιστές
Ι.Μ. Αγίας Αικατερίνης του Σινά:
Κινδυνεύει από τους φανατικούς
ισλαμιστές της Αιγύπτου
ΝΙΚΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Έντονη ανησυχία για την ασφάλεια ενός εκ των σπουδαιότερων μνημείων του Χριστιανισμού και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, της Μονής της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, προκαλεί η στοχοποίηση της από ακραίους εθνικιστές αλλά και σαλαφιστές της Αιγύπτου.
Η χερσόνησος του Σινά, «μήλον της έριδος» διαφορετικών εθνοτήτων και θρησκειών από την αρχαιότητα, συνδέει την Αφρική με την Ασία και τους τελευταίους μήνες αποτελεί το πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ ακραίων ισλαμιστών, λαθρέμπορων, εθνικιστών, τοπικών φυλών και του τακτικού αιγυπτιακού Στρατού.
Οι επιθέσεις εναντίον της Μονής αλλά και της Ελλάδας ξεκίνησαν από έναν υποστράτηγο ε.α. τον Ραγκάι Αχμέτ , ο οποίος προβάλλεται ως ο ιδρυτής μιας οργάνωσης με το όνομα «Αραβικό Σινά» και είχε πρωτοστατήσει στην ανακατάληψη της Χερσονήσου...
Ο αιγύπτιος εθνικιστής απόστρατος αξιωματικός σε συνεντεύξεις του τις τελευταίες εβδομάδες κατηγορεί τους μεν Αδελφούς Μουσουλμάνους ότι σχεδίαζαν να αποσπάσουν το βόρειο τμήμα του Σινά που ενώνεται με την Γάζα ώστε να εγκαθιδρύσουν Ισλαμικό Εμιράτο που έτσι θα στόχευε και από τον Νότο το Ισραήλ, ενώ το υπόλοιπο τμήμα του Σινά θα παραδίδονταν στην ….Ελλάδα, μέσω της επέκτασης επιρροής της Μονής της Αγίας Αικατερίνης.
Ο αιγύπτιος εθνικιστής απόστρατος αξιωματικός σε συνεντεύξεις του τις τελευταίες εβδομάδες κατηγορεί τους μεν Αδελφούς Μουσουλμάνους ότι σχεδίαζαν να αποσπάσουν το βόρειο τμήμα του Σινά που ενώνεται με την Γάζα ώστε να εγκαθιδρύσουν Ισλαμικό Εμιράτο που έτσι θα στόχευε και από τον Νότο το Ισραήλ, ενώ το υπόλοιπο τμήμα του Σινά θα παραδίδονταν στην ….Ελλάδα, μέσω της επέκτασης επιρροής της Μονής της Αγίας Αικατερίνης.
Η θεωρία αυτή του αιγύπτιου απόστρατου άλλαξε όταν απομακρύνθηκαν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι από την εξουσία στο Κάιρο και υποστηρίζει πλέον ότι το Ισραήλ βρίσκεται πίσω από τις συνεχιζόμενες τρομοκρατικές επιθέσεις στο Σινά εμπλέκοντας την Ελλάδα αλλά και την Μονή της Αγίας Αικατερίνης την οποία κατηγορεί ότι έχει ενταχθεί στον σχεδιασμό των ισραηλινών.
Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά βρέθηκε όμως στο στόχαστρο και των σαλαφιστών με δημοσιεύματα και στην επίσημη εφημερίδα τους Al-Fath. Οι σαλαφιστές φτιάχνουν ένα σενάριο βάσει του οποίου η ΜΟΣΑΝΤ και οι Ευρωπαίοι διαθέτοντας χρήματα στην Μονή προσπαθούν να ελέγξουν το Σινά. Οι «αποκαλύψεις» αφορούν την χρηματοδότηση από την Ε.Ε. ενός έργου για την υδροδότηση της μονής αλλά και των γύρω περιοχών που κατοικούνται από φυλές βεδουίνων, και δήθεν πληροφορίες περί αγοράς εκτάσεων από τους μονάχους, αλλαγής αρχαιολογικών περιοχών, απόκρυψη ιερών μνημείων, περίφραξη των περιοχών αυτών, ενώ αναφέρεται ως σχεδόν ...έγκλημα ότι στην Μονή αναρτάται και η ελληνική σημαία.
Βεβαίως ακόμη και σε αυτό το δημοσίευμα υπάρχουν δηλώσεις που ανατρέπουν αυτά τα συνωμοσιολογικα σενάρια. Ο αρχηγός της φυλής Γκαμπάλια της περιοχής του Σινά, δηλώνει ότι η φυλή του έχει την ευθύνη της προστασίας της μονής και προειδοποιεί ότι δεν θα επιτραπεί σε κανένα να βλάψει το Μοναστήρι, που είναι αιγυπτιακό ίδρυμα, υπενθυμίζοντας την προστασία που τύγχανε η Μονή από τον ίδιο τον Μωάμεθ. Τόσο ο συγκεκριμένος φύλαρχος, όσο και ο δικηγόρος της Μονής διέψευσαν ότι υπάρχουν καταπατήσεις ή αλλαγές τοπωνυμίων, ούτε φυσικά ότι έχει αλλάξει το καθεστώς παραχώρησης θεωρήσεων εισόδου και εξόδου αλλοδαπών με προορισμό την Μονή.
Ακόμη όμως και το τμήμα Ισλαμικών και Χριστιανικών Θρησκευτικών Μνημείων του Αιγυπτιακού Υπουργείου Αρχαιοτήτων έσπευσε να προσφέρει προστασία στην Ιερά Μονή τονίζοντας ότι είναι Αιγυπτιακό μνημείο στο οποίο χριστιανοί, Αιγύπτιοι και ξένοι ασκούν τα θρησκευτικά καθήκοντα τους.
Ισχυρή στήριξη στην Μονή προσέφερε όμως και η αιγυπτιακή κοπτική εκκλησία με μεγάλο δημοσίευμα της στην εφημερίδα της Watani.
Στο δημοσίευμα αναφέρεται ότι η Μονή με 37 μοναχούς είναι μάλλον δύσκολο να αποτελέσει απειλή για την ασφάλεια της Αιγύπτου και καταγράφονται δηλώσεις του Αρχιεπισκόπου Σινά, ότι οι μοναχοί ούτε άλλαξαν τοπωνύμια, ούτε διαστρεβλώνουν την ιστορία, αλλά προστατεύουν τους ιερούς τόπους και τις αρχαιότητες του Σινά.
Όταν μάλιστα σε Συνέδριο που έγινε πρόσφατα στο Κάιρο και ο στρατηγός Αχμετ Ραγκάι προσπάθησε να στήσει προβοκάτσια εναντίον των «Ελλήνων μοναχών κατακτητών», υπήρξε απάντηση και από Αιγύπτιους αξιωματούχους αλλά και από τον εκπρόσωπο της Μονής μοναχό Γρηγόριο ο οποίος περιέγραψε γεγονότα που αποδεικνύουν τον πατριωτισμό των μοναχών της Μονής και εξήγησε ότι η ανάρτηση της ελληνικής σημαίας γίνεται στην διάρκεια των εορτών όπου κυματίζει δίπλα στην Αιγυπτιακή Σημαία με την άδεια μάλιστα των τοπικών αρχών.
Οι απειλές που εκτοξεύονται εναντίον της Μονής καθιστούν αναγκαία την άμεση παρέμβαση της Αθήνας τόσο προς την Αιγυπτιακή κυβέρνηση ώστε να ζητηθούν αυξημένα μέτρα προστασίας της Μονής και των Μοναχών, αλλά και προς διεθνείς οργανισμούς ώστε να κινητοποιηθεί η διεθνής κοινότητα και να αποτραπεί κάθε απειλή εναντίον ενός μοναδικού μνημείου του παγκόσμιου πολιτισμού και κορυφαίου προσκυνήματος για τον Χριστιανισμό.
Η Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά δίπλα στο όρος του Μωυσή, αποτελεί μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ιδρύθηκε από τον Ιουστινιανό και από το 649 μ.Χ. φιλοξενεί την έδρα της τοπικής Αρχιεπισκοπής που λόγω της ιστορικότητας της μονής έγινε αυτοκέφαλη. Η ονομασία της Αγίας Αικατερίνης προστέθηκε όταν στον ναό φυλάχθηκε το λείψανο της. Οι Αιγύπτιοι από την περίοδο των Φατιμίδων μέχρι και την εποχή των Μαμελούκων αναγνώριζαν προνόμια για την Μονή, ενώ ο σουλτάνος Σαλαντίν προσέφερε πλούσιο εισόδημα στην Μονή όταν την επισκέφθηκε για να επιβραβεύσει την άρνηση των μοναχών να φιλοξενήσουν τον σταυροφόρο Βασιλιά της Ιερουσαλήμ Βαλδουίνο Α΄το 1116 όταν εκστράτευσε στο Σινά. Από τότε και στον πιο σύγχρονο Πόλεμο των Έξι Ημερών η Μονή στήριξε τους Αιγύπτιους, στην διάρκεια της ισραηλινής κατοχής του Σινά ο Αρχιεπίσκοπος της Μονής Δαμιανός ενθάρρυνε τους φυλάρχους να μην δεχθούν την πώληση των γαιών τους στους ισραηλινούς και συνέχισε τις προσπάθειες του για να κινητοποιήσει τον τοπικό πληθυσμό και να αποτρέψουν το ισραηλινό σχέδιο για την διεθνοποίηση της Χερσονήσου του Σινά.
Στην Μονή σώζεται και το σημείο της βιβλικής «καιόμενης βάτου», ενώ στην βιβλιοθήκη της φιλοξενείται μια από τις μεγαλύτερες συλλογές αρχαίων κείμενων, αλλά και μια μοναδική σε παγκόσμιο επίπεδο συλλογή εικόνων, μια και η εικονομαχία, δεν έφτασε μέχρι το Σινά…
Ετικέτες
Ισλαμ,
Μ. Ανατολή,
Ορθοδοξία
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)








