Δεν έχεις, Όλυμπε, θεούς, μηδέ λεβέντες η Όσσα, ραγιάδες έχεις, μάννα γη, σκυφτούς για το χαράτσι, κούφιοι και οκνοί καταφρονούν τη θεία τραχιά σου γλώσσα, των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι…
(Κωστής Παλαμάς)

Σάββατο, 31 Δεκεμβρίου 2011

Ευχές


Ευτυχές το Νέον Έτος 2012

Στις φίλες και στους φίλους του ιστολογίου
εύχομαι ολόψυχα ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!

Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2011

Ειδήσεις στα αρχαία ελληνικά (70)

(κλικ επάνω στην εικόνα του κειμένου για μεγέθυνση)


Και άλλες διεθνείς ειδήσεις στα αρχαία ελληνικά από την ιστοσελίδα του Καταλανού καθηγητή κλασσικής φιλολογίας Joan Coderch-i-Sancho “Akropolis World Νews” (http://www.akwn.net/).


Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2011

"νέος Ερμής ο Λόγιος" τεύχος 3


"νέος Ερμής ο Λόγιος"
ΤΕΥΧΟΣ 3 (Σεπτέμβριος – Δεκέμβριος 2011)

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ
ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ

Από τις 16 Δεκεμβρίου κυκλοφορεί το τρίτο τεύχος του νέου Λόγιου Ερμή, ολοκληρώνοντας το πρώτο έτος κυκλοφορίας του περιοδικού. Το παρόν τεύχος περιλαμβάνει εκτενές αφιέρωμα στο γλωσσικό ζήτημα, με τις εισηγήσεις της ημερίδας «Η ιστορική ορθογραφία στη νέα εποχή», που οργάνωσε η Εταιρεία Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού, μαζί με το Ανοιχτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο και τη συμμετοχή των περιοδικών Αντιφωνητής, Άρδην, Νέα Ευθύνη, Πλανόδιον, Τα νεφούρια, και τα Τετράδια του Ελπήνορα στις 28 Μαΐου 2011. Ο ν. Λόγιος Ερμής, χωρίς να έχει υιοθετήσει την ιστορική ορθογραφία σε όλα τα κείμενά του, –μια και μεταξύ των μελών της Συντακτικής Επιτροπής περιλαμβάνονται οπαδοί του «πολυτονικού» και μη– θεωρεί το ζήτημα εξέχουσας σημασίας και γι’ αυτό συνδιοργάνωσε και τη σχετική ημερίδα. Πάντως, επειδή είναι κοινή η ανησυχία όλων μας για τις εξελίξεις στα γλωσσικά μας πράγματα, «πολυτονικοί» και «μονοτονικοί», συμφωνούμε εξ ίσου στο σολωμικό, «μήγαρις ἔχω ἄλλο στὸ νοῦ μου πάρεξ ἐλευθερία καὶ γλώσσα». Περιλαμβάνονται οι εισηγήσεις των Γιώργου Καραμπελιά, Γιάννη Πατίλη, Κώστα Κουτσουρέλη, Χρίστου Δάλκου, Γιώργου Κεντρωτή, Ιωάννη Τσέγκου, Κώστα Καραΐσκου, Γιάννη Κωβαίου, Ξάνθου Μαϊντά, Παναγιώτη Σιδηρόπουλου, Δημήτρη Κοσμόπουλου, Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλου και Νικόλαου Κοντοσόπουλου.
***
Στο τεύχος αυτό ο Μιχάλης Μερακλής επανέρχεται στη συζήτηση για τη συνέχεια του ελληνικού έθνους, υποβάλλοντας στη βάσανο της κριτικής τα επιχειρήματα του Μπένεντικτ Άντερσον και του Ερνστ Γκέλνερ για την φαντασιακή θέσμιση του έθνους, με επίκεντρο το κράτος. Ο Κώστας Παπαϊωάννου –στον οποίο θα αφιερωθεί ένα από τα προσεχή τεύχη του ν. Λόγιου Ερμή, με αφορμή τα τριάντα χρόνια από τον θάνατό του–, σε μια εκτενή μελέτη, που δημοσιεύεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, εξετάζει την ανάδυση του ολοκληρωτικού κόμματος, μέσα από την αντιπαράθεση της λενινιστικής με τη μαρξιστική αντίληψη. Επίσης, το τρίτο τεύχος περιλαμβάνει μία σειρά κειμένων που εξετάζουν διαφορετικές όψεις της ελληνικής αντιστασιακής παράδοσης. Ο Γιώργος Καραμπελιάς, στην «εθνική και κοινωνική συνείδηση στην επαναστατημένη Σάμο (1805-1834)», παρουσιάζει μια σχετικά άγνωστη και αγνοημένη εμπειρία υψηλής ιστορικής αξίας και πυκνότητας, ο Γιώργος Κοντογιώργης σε μια διεισδυτική μελέτη για την «θέση της μικρασιατικής εκστρατείας στην ιστορία και το νεοελληνικό κράτος», υποστηρίζει πως η μικρασιατική καταστροφή υπήρξε το αποτέλεσμα του τρόπου της απελευθέρωσης και, κατ’ επέκταση, της συγκρότησης του νεοελληνικού κράτους, ενώ ο Δημήτρης Τσιάμαλος στο «αρματολικό φαινόμενο στη Ρούμελη» παρουσιάζει το φαινόμενο του αρματολισμού, όπως αναδεικνύεται στη Ρούμελη.
***
Ο εθνολόγος Δημήτρης ΕυαγγελίδηςἩ γλῶσσα τῶν ἀρχαίων Μακεδόνων»], μελετά εμπερίστατα τις διαφορετικές απόψεις και θεωρίες για τη γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων, ο πολιτικός επιστήμονας-ιστορικός, Χρήστος Αλεξάνδρου διερευνά την αντίληψη του Νικολάϊ Μπερντιάγεφ για το κράτος [«Το κράτος στη σκέψη του Νικολάϊ Μπερντιάγιεφ»], ενώ ο καθηγητής Ερατοσθένης Γ. Καψωμένος [«Η κυπριακή λογοτεχνία, γενικά χαρακτηριστικά και διακριτικά γνωρίσματα»] γράφει για την κυπριακή λογοτεχνία, την οποία και θεωρεί οργανικό μέρος της ελληνικής και η φιλόλογος Παναγιώτα Βάσση [«Κ. Γ. Καρυωτάκης, Ο κήπος της Αχαριστίας»] παρουσιάζει ένα από τα πεζά κείμενα της τελευταίας περιόδου της ζωής και του έργου του Κώστα Καρυωτάκη, της περιόδου μεταξύ 1927–1928, όταν εκφράζει την πρόθεση ν’ αφοσιωθεί αποκλειστικά στην πεζογραφία.
***
Το τεύχος κλείνει με τις βιβλιοπαρουσιάσεις του Σπύρου Κουτρούλη [Δημήτρη Τζιόβα, Ο μύθος της γενιάς του ’30: νεωτερικότητα, ελληνικότητα και πολιτισμική ιδεολογία], του Δημήτρη Μπαλτά [Λ. Σεστόφ, Λέων Τολστόϊ: αυτός που γκρεμίζει καυ χτίζει κόσμους και Peter Bürger, Θεωρία της Πρωτοπορίας], του Γιώργου Ευαγγελόπουλου [Μελέτη Μελετόπουλου, Το ζήτημα του πατριωτισμού], καθώς και μία παρουσίαση της εργογραφίας του Φάνη Μιχαλόπουλου.


Παρασκευή, 23 Δεκεμβρίου 2011

Καλές Γιορτές



Εύχομαι ολόψυχα
στις φίλες και τους φίλους του Ιστολογίου

ΥΓΕΙΑ, ΕΥΤΥΧΙΑ και ΑΝΑΤΑΣΗ,

προσωπική, οικογενειακή και εθνική...


Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2011

Άκυρη η «ενδιάμεση συμφωνία» Ελλάδας - Σκοπίων


Πολλά ερωτήματα προκύπτουν για τους υπεύθυνους του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών που χειρίστηκαν το θέμα της διαβόητης "ενδιάμεσης" συμφωνίας μεταξύ ελληνικής και σκοπιανής κυβέρνησης, πάνω στην οποία στηρίχθηκε νομικά η καταδικαστική απόφαση του δικαστηρίου της Χάγης εις βάρος μας (βλ. εδώ http://hellenicinterest.blogspot.com/2011/12/blog-post_12.html και εδώ http://hellenicinterest.blogspot.com/2011/12/2.html για δύο διαφορετικές εκτιμήσεις). Το άρθρο που ακολουθεί εντείνει τους προβληματισμούς για το τι ακριβώς συμβαίνει και ποια παιχνίδια παίζονται πίσω από τις πλάτες του ελληνικού λαού.
ΔΕΕ

Άκυρη η «ενδιάμεση συμφωνία» Ελλάδας - Σκοπίων
Δεν έχει κυρωθεί από τη Βουλή

Με αφορμή το σκοπιανό πρόβλημα, πολύς θόρυβος γίνεται για την «ενδιάμεση συμφωνία», που υπέγραψαν οι δύο αντίδικες πλευρές το 1995, με σκοπό να εξομαλύνουν τις μεταξύ τους σχέσεις. Κανένας, όμως, δεν διερωτήθηκε αν αυτή η συμφωνία είναι έγκυρη ή όχι.
Πρώτα πρώτα ας δούμε τι αναφέρει σχετικά η παράγραφος 2, του άρθρου 36, του ισχύοντος Συντάγματος: «Οι συνθήκες για εμπόριο, φορολογία, οικονομική συνεργασία και συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς ή ενώσεις και όσες άλλες περιέχουν παραχωρήσεις, για τις οποίες, σύμφωνα με άλλες διατάξεις του Συντάγματος τίποτε δεν μπορεί να οριστεί χωρίς νόμο και οι οποίες επιβαρύνουν ατομικά τους Έλληνες, δεν ισχύουν χωρίς τυπικό νόμο, που τις κυρώνει».
Έτσι η «ενδιάμεση συμφωνία» Ελλάδας - Σκοπίων, η οποία βασικά είναι μια συνθήκη οικονομικής συνεργασίας και όχι μόνο ανάμεσα σε δύο συμβαλλόμενα κράτη, για να είναι έγκυρη και να ισχύει πρέπει η Βουλή να την επικυρώσει με έναν τυπικό νόμο, που στη συνέχεια πρέπει να δημοσιευθεί σε φύλλο της Εφημερίδος της Κυβέρνησης. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν έγινε από τη Βουλή, είτε από αδιαφορία είτε από «ξεχασιά» ή ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς.
Συνεπώς η «ενδιάμεση συμφωνία» Ελλάδας - Σκοπίων, εφόσον δεν έχει επικυρωθεί με τυπικό νόμο από τη Βουλή, σύμφωνα με το υπ' αριθμ.: 1386/31.3.2010 έγγραφο του (*) προέδρου της Βουλής (που κοινοποιήθηκε στον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Τύπου Ελλάδας Γ. Καραβία) είναι άκυρη και δεν ισχύει και εφόσον δεν ισχύει κανένας δεν μπορεί να την επικαλεστεί είτε στο εξωτερικό είτε στο εσωτερικό της χώρας, η οποία μπορεί ανά πάσα στιγμή να προβάλει το βέτο της απέναντι στα Σκόπια, χωρίς καμία νομική δέσμευση απέναντί τους, μια και η «ενδιάμεση συμφωνία» είναι παντελώς άκυρη και «ανύπαρκτη», σύμφωνα με τα ανωτέρω.
Φώτης Κανελλόπουλος
Δικηγόρος

(*) Στο έγγραφο της Βουλής σημειώνονται τα εξής:
«Σε απάντηση τού από 29.3.2010 εγγράφου σας, σας γνωρίζουμε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία που τηρούμε στην υπηρεσία μας και σε συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών η ''ενδιάμεση συμφωνία'' ΕΛΛΑΔΟΣ - ΣΚΟΠΙΩΝ του έτους 1995, δεν έχει επικυρωθεί από τη Βουλή των Ελλήνων».

Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2011

Ειδήσεις στα αρχαία ελληνικά (69)

(κλικ επάνω στην εικόνα του κειμένου για μεγέθυνση)


Και άλλες διεθνείς ειδήσεις στα αρχαία ελληνικά από την ιστοσελίδα του Καταλανού καθηγητή κλασσικής φιλολογίας Joan Coderch-i-Sancho “Akropolis World Νews” (http://www.akwn.net/).


Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2011

Αλβανική Κακοπιστία


Αλβανική Κακοπιστία
Κωνσταντίνος Χολέβας- Πολιτικός Επιστήμων

Συνεχώς καταφθάνουν δυσάρεστα νέα από την Αλβανία σχετικά με τα δικαιώματα της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας ή ορθότερα Κοινότητας. Προ ολίγων ημερών το Συνταγματικό Δικαστήριο απαγόρευσε την αναγραφή της εθνικής καταγωγής επάνω στα πιστοποιητικά γεννήσεως. Άρα δεν έχουν δικαίωμα οι Βορειοηπειρώτες και γενικά οι Έλληνες όπου κι αν κατοικούν μέσα στην Αλβανία να δηλώνουν και να προβάλλουν το ότι ανήκουν σε μία εθνολογικά, ιστορικά, πολιτιστικά και θρησκευτικά διακριτή κοινότητα. Οι Αλβανοί δικαστές ακολούθησαν την λανθασμένη λογική της Ελληνικής Αρχής για την Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων, η οποία απαγόρευσε το 2000 την αναγραφή του θρησκεύματος στίς αστυνομικές ταυτότητες. Όμως τα δικαιώματα των μειονοτήτων δεν τα υπερασπίζεσαι όταν τις κρύβεις, αλλά όταν τις προβάλλεις. Αυτή είναι η ευρωπαϊκή λογική, γι’ αυτό και η Ευρ. Ένωση ζήτησε κατά την πρόσφατη αλβανική απογραφή να μπορούν οι πολίτες να δηλώνουν –έστω και προαιρετικά –την εθνική τους καταγωγή και το θρήσκευμά τους.

Κατά την απογραφή αυτή τελικά η Αλβανική κυβέρνηση άλλαξε το ερώτημα και αντί να ρωτούν οι απογραφείς «σε ποια εθνική κοινότητα ανήκετε;» (δηλαδή Έλληνας, Αλβανός, Μαυροβούνιος της Σκόδρας κ.α) κατέληξαν στο χλιαρό κι αλλοιωμένο ερώτημα: Σε ποια εθνοπολιτιστική ομάδα ανήκετε; Δεν είναι ακριβώς το ίδιο και γενικότερα η όλη λογική των κυβερνώντων ήταν η αποφυγή αναδείξεως του πραγματικού αριθμού των Ελλήνων. Πιστεύω ότι οι Βορειοηπειρώτες θα μπορούσαν να κάνουν περισσότερα για τον τόπο τους ώστε να μη θρηνήσουμε την ερήμωση και την απώλεια άλλης μιας πατρογονικής εστίας του Ελληνισμού. Όπως πολύ περισσότερα για την προστασία των ομοεθνών μας μπορούν να κάνουν οι κυβερνώντες στην Αθήνα.

Παρά το κλίμα τρομοκρατίας που δημιουργείται κατά καιρούς εις βάρος των Ελλήνων της γειτονικής χώρας και παρά την επίσημη απόφαση της οργανώσεως ΟΜΟΝΟΙΑ να σαμποτάρει την απογραφή, τελικά μάθαμε ότι στην περιοχή Κορυτσάς αρκετές χιλιάδες Βλαχοφώνων Ελλήνων απογράφηκαν και δήλωσαν ξεκάθαρα ότι είναι Έλληνες. Δεν γνωρίζουμε πότε θα ανακοινωθούν και κατά πόσο θα «μαγειρευθούν» τα αποτελέσματα. Πάντως η παρουσία και η παρρησία των Ελληνοβλάχων στην επαρχία Κορυτσάς είναι σημαντική, διότι οι αλβανικές κυβερνήσεις αρνούνται ότι υπάρχει έστω και ένας Έλληνας εκεί.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο των Τιράνων έχει χρησιμοποιηθεί και άλλη φορά για να υπονομεύσει τις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Προ δύο ετών κατήργησε ως αντίθετη με τα αλβανικά συμφέροντα τη συμφωνία για τη χάραξη ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδος και Αλβανίας. Αλλά και οι μεγάλες πολιτικές παρατάξεις, η Δεξιά του Σάλι Μπερίσα -τον οποίο ορθώς επέπληξε ο Αντώνης Σαμαράς- και οι Σοσιαλιστές του Έντι Ράμα, δείχνουν το κακόπιστο πρόσωπό τους με ποικίλους τρόπους κατά της Ελλάδος. Κυρίως δε με την ανακίνηση του ζητήματος των Μουσουλμάνων Τσάμηδων εγκληματιών πολέμου και των περιουσιών στη Θεσπρωτία που διεκδικούν οι απόγονο τους. Η Ελλάς μέχρι σήμερα έχει φιλοξενήσει εκατοντάδες χιλιάδες Αλβανών μεταναστών, έχει στηρίξει την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, έχει βοηθήσει καταλυτικά στην ομαλοποίηση της καταστάσεως μετά την εξέγερση των Καλάσνικοφ, με λίγα λόγια έχει κάνει πολλά και ουσιαστικά υπέρ των καλών ελληνοαλβανικών σχέσεων. Όμως η άλλη πλευρά απαντά με αχαριστία και συνεχή προκλητικότητα.

Όλα αυτά βεβαίως δεν μπορούν να λυθούν από κυβερνήσεις τρίμηνης διάρκειας και ειδικού σκοπού. Χρειάζεται το συντομότερο να χαραχθεί μία νέα δυναμική εξωτερική πολιτική με έμφαση στα δικαιώματα των Ελλήνων της Βαλκανικής από μία κυβέρνηση που θα έχει νωπή την λαϊκή εντολή. Αντί να μιλούν τα Τίρανα για ανύπαρκτες μειονότητες ας στηρίξουμε επιτέλους τον Ελληνισμό της Αλβανίας.

Κ.Χ. 13.12.2011


Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2011

Συνάντηση Πούτιν-Εφραίμ


Μια είδηση με ειδικό ενδιαφέρον και μεγάλη σημασία, που "χάθηκε" στα κατευθυνόμενα ΜΜΕ της χώρας μας και ελάχιστοι πληροφορήθηκαν. Αν συνδυάσουμε αυτό το γεγονός με τις πρόσφατες αποκαλύψεις για την απάτη του πολυδιαφημισμένου "Σκανδάλου του Βατοπαιδίου", με το οποίο αφ' ενός μεν επιχειρήθηκε η σπίλωση και ο διασυρμός των Αγιορειτών μοναχών (και γενικότερα της εκκλησίας) και αφ΄ ετέρου έδωσε "φτερά' στον ανεκδιήγητο "Τζέφρυ" ώστε να καταφέρει να αναρριχηθεί στην πρωθυπουργία, τότε γίνεται αντιληπτό το πόσο εύκολα μπορεί να χειραγωγηθούν οι σημερινοί νεοέλληνες...
ΔΕΕ

Συνάντηση δυόμισι ωρών
Βλαντιμίρ Πούτιν και Ηγουμένου Εφραίμ
Γράφει ο Αιμίλιος Πολυγένης

Σάββατο, 26 Νοέμβριος 2011

Αποκλειστικό - Ολοκληρώθηκε πριν από λίγα λεπτά η συνάντηση του Ηγούμενου της Μονής Βατοπαιδίου Αρχιμ. Εφραίμ, με τον Πρωθυπουργό της Ρωσίας κ. Βλαντιμίρ Πούτιν. Αποκλειστικές πληροφορίες της Romfea.gr αναφέρουν ότι, η συνάντηση των δύο ανδρών διήρκησε περίπου δυόμισι ώρες.
Ο κ. Πούτιν καλωσορίζοντας τον Ηγούμενο Εφραίμ, μεταξύ άλλων τόνισε: «Αγαπητέ Γέροντα, Εφραίμ! Επιτρέψτε μου να σας καλωσορίσω θερμά και να σας ευχαριστήσω για την μεταφορά της Αγίας Ζώνης στη Ρωσία».
«Λόγω της απόφασής σας, εκατομμύρια άνθρωποι προσκύνησαν την Αγία Ζώνη και όπως εσείς γέροντα με ενημερώσατε, πάνω από 3 εκατομμύρια την προσκύνησαν», πρόσθεσε ο κ. Πούτιν.
Επίσης ο ισχυρός άνδρας της Ρωσίας, υπογράμμισε: «Αυτό δείχνει την πνευματική σχέση μεταξύ των δύο λαών μας, και συμβάλει στην ανάπτυξη των σχέσεων μας».
Ο Ηγούμενος Εφραίμ από την πλευρά του, ευχαρίστησε τον κ. Πούτιν για την συνάντηση που είχαν, καθώς και για την θερμή υποδοχή.
«Είμαστε συγκλονισμένοι κ. Πρωθυπουργέ, από τη συμμετοχή του ρωσικού λαού στην Αγία Ζώνη. Όλοι οι πατέρες που συνοδεύουν την Αγία Ζώνη, είναι μάρτυρες με πόση ευλάβεια προστρέχει ο λαός να την προσκυνήσει», υπογράμμισε ο γέροντας.
Στη συνέχεια ανέφερε: «Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι αυτή είναι η μεγαλύτερη δύναμη της χώρας σας, η βαθιά σας πίστη».
Ο Ηγούμενος αναφέρθηκε και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα, τονίζοντας ότι "για την Ελλάδα αυτή η εποχή δεν είναι καλύτερη, και γι' αυτό φυσικά σας παρακαλώ να βοηθήσετε".
«Επίσης κ. Πρωθυπουργέ, η μεταφορά της Αγίας Ζώνης στην Ρωσία επιβεβαιώνει τη σύνδεση που υπήρχε ανέκαθεν και υπάρχει και σήμερα, μεταξύ Ρωσίας και Αγίου Όρους. Πιστεύω ότι η Αγία Ζώνη ενίσχυσε την πίστη του Ρωσικού λαού», πρόσθεσε ο Ηγούμενος της Μονής Βατοπαιδίου.
Ο κ. Πούτιν γνωρίζοντας ότι η Αγία Ζώνη βοηθάει την στειρότητα των γυναικών, ευχήθηκε η να συμβάλει στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος της χώρας.
Επίσης ο Πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της συνάντησης, αναφέρθηκε στο ταξίδι που είχε πραγματοποιήσει στο Άγιον Όρος.
«Θυμάμαι το ταξίδι μου στο Άγιον Όρος, που έγινα δεκτός με θερμή υποδοχή. Εκεί με συνοδεύσατε και μου παραχωρήσατε και οδηγό τον οποίο θυμάμαι ακόμη και σήμερα. Οι σχέσεις της Ρωσίας με το Άγιον Όρος, είναι αιώνες τώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Πούτιν.
«Όλο το Άγιον Όρος σας αγαπά κ. Πρωθυπουργέ», τόνισε ο Ηγούμενος της Μονής Βατοπαίδιου, απαντώντας στον κ. Πούτιν.
«Πραγματικά στο Περιβόλι της Παναγίας νιώθεις μια ζεστασιά, την οποία έχω νιώσει και εγώ», τόνισε κλείνοντας ο Βλαντιμίρ Πούτιν.

http://www.romfea.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=9957:-q&catid=13

Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2011

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ

Οι σημαντικότερες ελληνικές διάλεκτοι της Ελληνικής Χερσονήσου
και της Μικράς Ασίας γύρω στο 500 π.Χ.

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ
Δημήτρη Ε. Ευαγγελίδη

Η ελληνική γλώσσα, σύμφωνα με τις νεώτερες επιστημονικές απόψεις(α), διαμορφώθηκε στον ελλαδικό χώρο, μετά την άφιξη των Πρωτο-Ελλήνων, οι οποίοι αφομοίωσαν μεν και εξαφάνισαν βαθμιαία τους προγενέστερα εγκατεστημένους λαούς (=Προέλληνες), αλλά επηρεάσθηκαν πολιτισμικά και πολιτιστικά. Οι Προέλληνες μιλούσαν δικές τους γλώσσες και ως εκ τούτου επηρέασαν σαφώς την διαμόρφωση της ελληνικής γλώσσας. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας(β) ήταν η αρχικά ενιαία πρωτο-ελληνική να διασπαστεί σε τρεις διαλέκτους μεταξύ 2200/2100 π.Χ. και 1900 π.Χ. δηλ. από την οριστική εγκατάσταση των Πρωτο-Ελλήνων σε μια σχετικά στενή ζώνη που περιελάμβανε την σημερινή Ήπειρο και ένα τμήμα της Ν. Δ. Ιλλυρίδος, την Δυτική Μακεδονία και το Β. Α. μέρος της Θεσσαλίας (βλ. Χάρτη), μέχρι την έναρξη της μετακίνησης των φύλων αυτών, κυρίως προς νοτιότερες περιοχές.(γ)

Αρχικές εγκαταστάσεις πρωτο-ελληνικών φύλων

Οι διάλεκτοι αυτές ήσαν:
1. Μια πολύ αρχαϊκή μορφή της μετέπειτα Ιωνικής-Αττικής διαλέκτου
2. Μια επίσης αρχαϊκή μορφή της λεγομένης Δυτικής / Βορειοδυτικής / Ηπειρωτικής διαλέκτου (από αυτήν προέκυψαν αργότερα η Δωρική της Λακωνίας, της Κρήτης κ.λπ., η διάλεκτος της Ηλείας, η Αιτωλική, η Νεο-Αχαϊκή, καθώς και οι διάλεκτοι των τριών μεγάλων φυλετικών ομάδων της Ηπείρου – Θεσπρωτών, Μολοσσών, Χαόνων) και
3. Η λεγομένη Κεντρική Διάλεκτος, η οποία στην συνέχεια διασπάστηκε στην Αιολική (αναφέρεται και ως πρωτο-Αιολική) και την Αρκαδική (την μετέπειτα Αρκαδο-κυπριακή).
Ολοκληρώνοντας την εικόνα αναφέρουμε ότι γύρω στο 1600 π.Χ. ένα τμήμα αιολοφώνων Αχαιών μετανάστευσε από την ΝΑ Θεσσαλία (=Αχαΐα Φθιώτις) στην ΒΑ Πελοπόννησο. Εκεί η διάλεκτός τους άρχισε να εμφανίζει νεωτερισμούς και να δέχεται επιδράσεις από την Αρκαδική (αργότερα Αρκαδο-κυπριακή) διάλεκτο της κεντρικής Πελοποννήσου (όπου γύρω στο 1900 π.Χ. είχαν μεταναστεύσει και εγκατασταθεί οι Αρκαδόφωνοι, προερχόμενοι από την περιοχή της σημερινής Δυτικής Μακεδονίας). Έτσι διαμορφώθηκε τελικώς η γνωστή μας, από τις πινακίδες με την Γραμμική Β, διάλεκτος των Μυκηναϊκών Βασιλείων, η οποία παλαιότερα αναφερόταν ως Αχαϊκή (δεν πρέπει να συγχέεται με την προαναφερθείσα Νεο-Αχαϊκή, μια δωρική διάλεκτο), ενώ σήμερα έχει επικρατήσει γενικότερα να την αποκαλούμε Μυκηναϊκή. Με την κατάρρευση του Μυκηναϊκού κόσμου, η Μυκηναϊκή διάλεκτος έπαυσε σταδιακά να χρησιμοποιείται για να εξαφανιστεί οριστικά γύρω στο 1150 π.Χ. Τέλος, με την διασταύρωση αιολικών και δυτικών διαλεκτολογικών στοιχείων, προέκυψαν η Θεσσαλική και η Βοιωτική διάλεκτος.
Ποιά ήταν λοιπόν η γλωσσολογική σχέση της αρχαίας μακεδονικής λαλιάς σε σχέση με τις παραπάνω διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας;
Πριν ασχοληθούμε με τις απαντήσεις στο ερώτημα αυτό θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι οι έρευνες και οι μελέτες για την μακεδονική σημείωσαν εξαιρετική πρόοδο τα τελευταία τριάντα χρόνια, με αποτέλεσμα να είμαστε σε θέση να αναφερόμαστε πλέον σε επεξεργασμένο γλωσσολογικό υλικό, από το οποίο μπορούμε να καταλήξουμε σε συγκεκριμένα επιστημονικά συμπεράσματα.
Οι επιστημονικές πάντως συζητήσεις ξεκίνησαν ουσιαστικά από τις αρχές του 19ου αιώνα με την έκδοση στην Λειψία της Γερμανίας μιας σύντομης σχετικά μελέτης από τον Φ. Γκ. Στουρτς με τίτλο «Περί της διαλέκτου της ελευθέρας μακεδονικής»(δ), που στόχευε να παρουσιάσει τις απόψεις και την έρευνά του για την θέση της μακεδονικής ως διαλέκτου της ελληνικής γλώσσας και κυρίως με την έκδοση το 1825 του έργου του Γ. O. Mύλλερ «Περί της κατοικίας, της καταγωγής και της αρχαιότερης ιστορίας του μακεδονικού λαού»(ε). Δυστυχώς η συζήτηση από επιστημονική σύντομα μετατράπηκε σε πολιτική και εξελίχθηκε σε μια ατέρμονα σειρά αντιπαραθέσεων για την ελληνικότητα ή μη αυτής της γλώσσας.(στ)
Όπως έχει παρατηρηθεί: «...Για πολλές δεκαετίες υπήρξε έντονη αμφισβήτηση για την ένταξη ή μη της μακεδονικής στις ελληνικές διαλέκτους. Το πρόβλημα οφειλόταν εν μέρει στην ανεπάρκεια του υλικού, πρώιμων επιγραφών κυρίως, αλλά και σε εξωεπιστημονικούς παράγοντες, καθώς ευθύς εξαρχής η διαμάχη ήταν στενά εξαρτημένη από τις πολιτικές και ιστορικές εξελίξεις στη νότια Bαλκανική κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα - ακόμα και ως τις μέρες μας - και τις εδαφικές διεκδικήσεις των λαών που κατοικούσαν στην περιοχή...».(ζ)
Επιχειρώντας επομένως να απαντήσουμε στο ερώτημα που θέσαμε παραπάνω για την σχέση της αρχαίας μακεδονικής λαλιάς με τις άλλες ελληνικές διαλέκτους, πρέπει να διευκρινίσουμε ότι στο παρελθόν, αλλά και μέχρι πρόσφατα σχετικά, ήταν δύσκολη μια απλή και σαφής απάντηση λόγω ανυπαρξίας ή έστω σπανιότητας του γλωσσολογικού υλικού, που επέτρεπε ποικίλες υποθέσεις και απόψεις. Αυτές μπορούμε να τις κατατάξουμε σε τέσσερεις ομάδες, αναλόγως της θέσης που υποστηρίζουν:
1. Η πρωιμότερη θέση δεχόταν την άποψη ότι η Μακεδονική ήταν μια μεικτή γλώσσα, συγγενής της Ιλλυρικής (Η θέση του προαναφερθέντος G. O. Müller, αλλά και Σλάβων κυρίως επιστημόνων στην συνέχεια, όπως των G. Kazaroff, M. Rostovtzeff, M. Budimir, H. Baric κ.ά) ή της Θρακικής (υποστηρίζεται ακόμα και σήμερα από τον Βούλγαρο D. Tzanoff).
2. Μιά άλλη θέση, που υποστηρίχθηκε από σημαντικούς επιστήμονες, αποδεχόταν την Μακεδονική ως ανεξάρτητη Ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, συγγενική με την ελληνική (V. Pisani, I. Russu, G. Mihailov, P. Chantraine, I. Pudic, C. D. Buck, E. Schwyzer, Vlad. Georgiev, W. W. Tarn και ο εξέχων Γάλλος γλωσσολόγος Olivier Masson στην αρχή της σταδιοδρομίας του).
3. Η πλειονότητα πάντως των επιστημόνων και κυρίως των γλωσσολόγων υποστήριζε και υποστηρίζει ότι η Μακεδονική ήταν μία ακόμη ελληνική διάλεκτος (Η θέση που ανέπτυξε ο Φ. Γκ. Στουρτς που προαναφέραμε, αλλά και του «πατριάρχη» της ελληνικής Γλωσσολογίας Γ. Χατζιδάκι (1848-1941), του αείμνηστου Καθηγητή Γλωσσολογίας στο Α.Π.Θ. Νικ. Ανδριώτη, καθώς και των N. Kalleris, A. Fick, Otto Hoffmann, F. Solmsen, V. Lesny, F. Geyer, N. G. L. Hammond, A. Toynbee, Ch. Edson και του Olivier Masson στα ώριμα χρόνια του).
4. Τέλος, πρέπει να αναφέρουμε και την ύπαρξη παλαιότερα μιας μικρής μερίδας επιστημόνων, οι οποίοι τήρησαν μια επιφυλακτική στάση, επικαλούμενοι την ύπαρξη κάποιων ασαφών σημείων και την ανεπάρκεια του γλωσσολογικού υλικού που ήταν διαθέσιμο την εποχή τους, με αποτέλεσμα να θεωρούν αδύνατη την διατύπωση τεκμηριωμένης θέσης [Κυρίως, ο Γάλλος γλωσσολόγος Antoine Meillet (1866–1936) και ο Ιταλοεβραίος Ιστορικός Arnaldo Momigliano(1908–1987)] (η).
Όμως και οι αρχαίες πηγές ήσαν, όχι μόνον εξαιρετικά φειδωλές στο θέμα της γλώσσας των Μακεδόνων, αλλά μάλλον επέτειναν την σύγχυση. Όπως εύστοχα και με σαφήνεια επεξηγείται αυτή η κατάσταση:
"...Oι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρονται μάλλον σπάνια σε αυτή καθαυτή τη γλώσσα των Mακεδόνων. Συνοψίζοντας (βλ. τελευταία Παναγιώτου 1992-Kapetanopoulos 1995) θα μπορούσαμε να ομαδοποιήσουμε τις σχετικές μαρτυρίες ως εξής:
α. Για τον χαρακτήρα της μακεδονικής διαλέκτου: Kατά τον Tίτο Λίβιο Mακεδόνες, Aιτωλοί και Aκαρνάνες μιλούν την ίδια διάλεκτο - παραπλήσια διαπίστωση κάνει και ο Στράβων για τη διάλεκτο Hπειρωτών και Mακεδόνων. Ως γνωστόν, τα ιδιώματα όλων των παραπάνω φύλων ανήκουν στη βορειοδυτική διαλεκτική ομάδα. Oι μαρτυρίες αυτές επιβεβαιώνονται πλέον από τις διαλεκτικές επιγραφές και με τη σειρά τους συνδυάζονται με έμμεσες μαρτυρίες των πηγών για τη συγγένεια Mακεδόνων και Δωριέων: ο Hρόδοτος (1.56) ταυτίζει Mακεδόνες και Δωριείς - ο ίδιος (5.20, 5.22, 8.137, 8.138), όπως και ο Θουκυδίδης (2.99.3) και άλλες μεταγενέστερες πηγές γνωρίζουν τον μύθο που συνδέει τον βασιλικό οίκο των Tημενιδών με το Άργος και τον Hρακλή, πληροφορίες που επιβεβαιώνονται εμμέσως από αρχαιολογικά ευρήματα π.χ. τον κατάδεσμο που δημοσίευσε ο Tιβέριος (1989) [...] Aντίθετα, γενεαλογικοί μύθοι του Hσιόδου και του Eλλανίκου συνδέουν τους Mακεδόνες με τους Aιολείς, αλλά μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν σοβαρά στοιχεία ενισχυτικά αυτής της παράδοσης.
β. Για την προοδευτική περιθωριοποίηση της μακεδονικής διαλέκτου: Ήδη στο στράτευμα του M. Aλεξάνδρου, ένα διαλεκτικό σύνολο διαφορετικών προελεύσεων, οι Mακεδόνες εκφράζονται στην κοινή - η διάλεκτος χρησιμοποιείται μόνο μεταξύ Mακεδόνων ή σε στιγμές έντονης συγκίνησης. H νεότερη χρονολογικά μαρτυρία για τη διάλεκτο είναι των μέσων του 1ου αιώνα π.X. και αναφέρεται στην υποχώρησή της ήδη πριν από την περίοδο αυτή στην πτολεμαϊκή αυλή. Oι μαρτυρίες των πηγών επιβεβαιώνονται και από τις επιγραφές.
γ. Για τη μακεδονική διάλεκτο και την κοινή: H κοινή διαδόθηκε μέσω των μακεδονικών κατακτήσεων και επικράτησε, χωρίς ανάσχεση, χάρη στα ελληνιστικά βασίλεια. Έτσι συνδέθηκε αργότερα στη συνείδηση ορισμένων αττικιστών πολύ στενά με τους Mακεδόνες, σε βαθμό που ο όρος μακεδονίζειν να αποκτήσει σε ορισμένους από αυτούς την έννοια 'ομιλώ την κοινή' (π.χ. Aθήναιος, «Δειπνοσοφισταί» 3.121f-122a) - για τον λόγο αυτό προκάλεσε και τα ειρωνικά τους σχόλια. Ως απόδειξη επίσης αυτής της σημασίας του μακεδονίζειν μπορούν να αντιπαρατεθούν χωρία αττικιστών, όπου ο ίδιος τύπος χαρακτηρίζεται από τους μεν ως «μακεδονικός» και από τους δε ως τύπος «ευτελής» που χρησιμοποιούν οι «αμαθείς» ή οι «νεώτεροι»...".(θ)
Έχουμε ήδη τονίσει ότι τα τελευταία τριάντα περίπου χρόνια, η κατάσταση μεταβλήθηκε ριζικά χάρη στις δημοσιεύσεις της Ακαδημίας Επιστημών του Βερολίνου επιγραφικού υλικού από την περιοχή της Θεσσαλονίκης (1972) και την Βόρεια Μακεδονία (1999), καθώς και του Κέντρου Ελληνικής-Ρωμαϊκής Αρχαιότητος (Κ.Ε.Ρ.Α.) από την Άνω Μακεδονία (1985) και την περιοχή της Βεροίας (1998). Επί πλέον το ΚΕΡΑ δημοσίευσε τρείς σημαντικότατες συλλογές ονομάτων από τις περιοχές της Βεροίας, της Εδέσσης και εκπατρισμένων Μακεδόνων.
Όπως ξεκαθαρίζει και ο καθηγητής του Α.Π.Θ. Ιωάννης Μ. Ακαμάτης σε ένα εξαιρετικό άρθρο του με τον τίτλο «Η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων• νέα στοιχεία από την Πέλλα»(ι):
«Για μεγάλο χρονικό διάστημα η γλώσσα που μιλούσε ο λαός των Μακεδόνων υπήρξε αντικείμενο συζητήσεων και διαφορετικών προσεγγίσεων. Από μερικούς μάλιστα ερευνητές, τον αμερικανό καθηγητή BORZA και τους μαθητές του, θεωρήθηκε πως το σύνολο των ελληνικών επιγραφών που βρέθηκε στη μεγάλη Τούμπα της Βεργίνας ανήκουν στους συγγενείς των βασιλέων, αφού οι τάφοι είναι βασιλικοί. Η γλώσσα τους λένε είναι φυσικό να είναι η ελληνική αφού οι ίδιοι μελετητές υποστηρίζουν πως η βασιλική οικογένεια και η ανώτατη τάξη μόνο είχαν εξελληνιστεί. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Είναι προφανές πως το επιχείρημα αυτό θα κατέπιπτε αν είχαμε ελληνικά κείμενα που ανήκουν στους κοινούς ανθρώπους και χρονολογούνται πριν από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της κοινής ελληνικής, ας πούμε πριν από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ.
Το πρώιμο νεκροταφείο της Αγοράς της Πέλλας μας έδωσε τα πιο σημαντικά ευρήματα. Από το τέλος του 5ου αι. π.Χ. προέρχεται η επιτύμβια στήλη του Ξάνθου. Ενός φτωχού σχετικά παιδιού. Για να γίνει η μικρή στήλη ξαναχρησιμοποιήθηκε ένα κομμάτι μάρμαρο. Η επιγραφή στη στήλη γράφει: ΞΑΝΘΟΣ/ΔΗΜΗΤΡΙΟ/Υ ΚΑΙ ΑΜΑ/ΔΙΚΑΣ ΥΙΟΣ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ το μητρωνυμικό Αμαδίκα. Το όνομα αυτό φαίνεται πως προέρχεται από τη ρίζα αμ- από όπου και το ομηρικό ρήμα αμά-ω (αρχ.=θερίζω) και τη μακεδονική κατάληξη -δίκα, θυμηθείτε το όνομα Ευρυδίκα. Παρατηρείστε τον κανονικό σχηματισμό της μακεδονικής κατάληξης σε α αντί η. Τα πρόσφατα μάλιστα ευρήματα από τη Βεργίνα μας έδωσαν τρεις φορές το όνομα της μητέρας του Φιλίππου ως Ευρυδίκας και όχι Ευρυδίκης. Έτσι, ενώ τα παραδείγματα πριν από μερικά χρόνια ήταν λιγοστά σήμερα καθημερινά αυξάνονται με τις ανακαλύψεις της αρχαιολογικής σκαπάνης. Σας θυμίζω δύο ευρήματα από το νεκροταφείο της Πέλλας, βγαλμένα από το χώμα πρόσφατα. Πρόκειται για χρυσά φύλλα με την ταυτότητα των νεκρών. Στο ένα φύλλο καταγράφεται το όνομα Ηγησίσκα, αντί του Ηγησίσκη, από το ρήμα ηγούμαι. Σας αναφέρω ακόμα πως η νεκρή ήταν ένα μικρό κορίτσι, έτσι είναι -ίσκη=Ηγησίσκη. Στο άλλο καταγράφεται το όνομα Φιλοξένα. Άλλο ένα εύρημα από το νεκροταφείο της περιοχής της Αγοράς ανήκει σε ένα ενεπίγραφο μολύβδινο έλασμα, ένα κατάδεσμο(ια), όπως έλεγαν οι αρχαίοι. Είναι ένα σημαντικότατο απόκτημα της αρχαιολογικής έρευνας που πραγματοποιείται στη Μακεδονία τα τελευταία χρόνια. Το κείμενο αυτό, κατά την άποψή μου, μπορεί αποφασιστικά να βοηθήσει στην κατανόηση της Μακεδονικής διαλέκτου. Είναι ως αυτή τη στιγμή, το μοναδικό διαλεκτικό κείμενο της μακεδονικής. Η σημασία του αυξάνει ακόμα περισσότερο γιατί είναι σχετικά εκτεταμένο κείμενο. Αυτό το κείμενο που είναι έτοιμο προς δημοσίευση, μόλις εμφανιστεί, είμαι βέβαιος πως θα σχολιαστεί ευρύτατα από τους ειδικούς γλωσσολόγους.
Η πινακίδα ήρθε στο φως μέσα σε ένα τάφο ενός ταπεινού ατόμου. Το κείμενο παρουσιάζει σχέσεις με την αττική στη σύνταξη. Όμως διαφέρει από την αττικο-ιωνική ομάδα στα εξής:
1. Το α και εδώ δεν γίνεται δευτερεύον η, βλ. πχ. Θετίμα, αντί Θετίμη, γάμαι αντί γήμαι, άλλα αντί άλλη, έρημα αντί έρημη, κακά αντί κακή.
2. Η συνίζηση του α και ο γίνεται α όχι ω, π.χ. ταν άλλαν πασάν αντί των άλλων πασών, χηράν αντί χηρών κ.λ.π.
3. Γενικά και άλλες ιδιαιτερότητες μας βοηθούν να κατατάξουμε την γλώσσα του κειμένου στην ομάδα των ΒΔ δωρικών ελληνικών βέβαια διαλέκτων. Αυτή λοιπόν είναι η Μακεδονική και αυτή εννοείται όταν ο Αλέξανδρος μιλά στους στρατιώτες του Μακεδονιστί...».
Δυστυχώς, οι παλιές θεωρίες αποσύρονται δύσκολα με αποτέλεσμα απομεινάρια απηρχαιωμένης «σοφίας» να επιβαρύνουν ακόμα επιστημονικά περιοδικά, πανεπιστημιακά εγχειρίδια και έργα, όπως εύστοχα επισημαίνει ο Καθηγητής Μιλτ. Χατζόπουλος, υποδεικνύοντας ως χαρακτηριστικά παραδείγματα (προς αποφυγήν θα λέγαμε), το σχετικό κείμενο του Καθηγητή Ρ. Κρόσσλαντ (R. A. Crossland), στον Τρίτο τόμο – Μέρος 1, της φημισμένης και εγκυρότατης κατά τα άλλα «Αρχαίας Ιστορίας» του Πανεπιστημίου Καίημπριτζ για την Μακεδονική(ιβ) και το βιβλιαράκι του Αμερικανορουμάνου Καθηγητή Ευγενίου Μπόρζα(ιγ).
Χαρακτηριστικό επίσης παράδειγμα αποτελούν και οι διαλεκτολογικοί χάρτες που κυκλοφορούν στην ξένη (αλλά και στην ελληνική δυστυχώς) βιβλιογραφία και οι οποίοι περιορίζουν τις ελληνικές διαλέκτους σε ένα μικρό τμήμα του ελληνικού χώρου (την νότια ηπειρωτική Ελλάδα, την νησιωτική και τις μικρασιατικές ακτές), ενώ εμφανίζουν τον χώρο της Μακεδονίας, καθώς και της Ηπείρου, να κατοικείται από ομιλητές μη-ελληνικών διαλέκτων!

Robert Morkot, ed. 1996. The Penguin Historical Atlas of Ancient Greece.
"Penguin Books", p. 23.



(Cambridge Ancient History Vol. III part 1)

Γιατί όμως υπήρχαν αυτές οι αμφιβολίες και αμφισβητήσεις για την θέση της μακεδονικής διαλέκτου;
Όπως εξηγεί ο καθηγητής Μ. Χατζόπουλος(ιδ):
«...Μία αιτία – ίσως η σπουδαιότερη – για την τόση αντίσταση στην αφομοίωση των νέων στοιχείων και την επιμονή σε ξεπερασμένες θεωρίες μέχρι ακόμα και τα τελευταία χρόνια, είναι ο τρόπος με τον οποίον, από τον 19ο αιώνα, η επιστημονική συζήτηση για την μακεδονική λαλιά και τον ελληνικό η μη χαρακτήρα της επικεντρωνόταν στην σποραδική εμφάνιση σε μακεδονικές λέξεις και κύρια ονόματα – που κατά τα άλλα φαίνονταν πλήρως ελληνικά – ηχηρών κλειστών συμφώνων [voiced stops] (β, δ, γ) αντί των αντιστοίχων αρχικά δασέων, άηχων κλειστών συμφώνων [originally “aspirate” unvoiced stops] (φ, θ, χ,), που αναμένονταν στις άλλες ελληνικές διαλέκτους, όπως για παράδειγμα Βάλακρος και Βερενίκα αντί Φάλακρος και Φερενίκα...».
Και συνεχίζει:
«[…] Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 του περασμένου αιώνα η επιτάχυνση της αρχαιολογικής έρευνας στην Μακεδονία και οι δραστηριότητες του Προγράμματος «Μακεδονία» του ΚΕΡΑ είχαν ως αποτέλεσμα την παρουσίαση πολυάριθμων επιστημονικών εργασιών και μεταξύ αυτών από κορυφαίους γλωσσολόγους (Claude Brixhe, Άννα Παναγιώτου, O. Masson, L. Dubois, Μιλτιάδης Β. Χατζόπουλος) που αξιοποίησαν τα νεώτερα δεδομένα και οι οποίες συγκεντρώθηκαν, επιτρέποντας έτσι να προχωρήσουμε πέρα από τον Γόρδιο δεσμό, ο οποίος, από τον 19ο αιώνα αιχμαλώτιζε όλες τις συζητήσεις γύρω από την γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων, δηλ. στο εάν ήταν ελληνική ή όχι. Δεν είναι λοιπόν υπερβολή να λεχθεί ότι από εδώ και πέρα το εμπόδιο που παρεμπόδιζε την ταυτοποίηση της γλώσσας που ομιλούσαν ο Φίλιππος και ο Μέγας Αλέξανδρος είχε πια εξαλειφθεί: Η αρχαία μακεδονική ήταν μια πραγματική και γνήσια ελληνική διάλεκτος. Στο ζήτημα αυτό όλοι οι γλωσσολόγοι και φιλόλογοι που ασχολούντο ενεργά με αυτό το πρόβλημα είχαν πλέον την ίδια άποψη. Είναι όμως εξ ίσου αληθινό ότι δεν συμφωνούν στα πάντα.
Δύο ερωτήματα ακόμα εγείρουν σοβαρές διαφωνίες:
α) Πως εξηγείται η σποραδική παρουσία σε μακεδονικές λέξεις και ονόματα των φθόγγων β, δ, γ αντί των αντίστοιχων φθόγγων φ, θ, χ των άλλων ελληνικών διαλέκτων;
β) Ποια είναι η διαλεκτική θέση της Μακεδονικής εντός της Ελληνικής;
Η πρώτη ερώτηση διερευνήθηκε αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια, αλλά με αποκλίνοντα συμπεράσματα από τους Claude Brixhe και Anna Panayotou από την μια μεριά και τους O. Masson, L. Dubois και τον υποφαινόμενο από την άλλη.
Ως προς το θέμα των διαλεκτικών σχέσεων της Μακεδονικής εντός της Ελληνικής, εκτός από τους παραπάνω αναφερθέντες επιστήμονες, οι N. G. L. Hammond και E. Voutiras είχαν επίσης σημαντική συνεισφορά. Για όσο διάστημα πάντως ασχολήθηκα, σταδιακά πείσθηκα ότι τα δύο παραπάνω ερωτήματα συνδέονται στενά μεταξύ τους ή σωστότερα, ότι η έρευνα για τις διαλεκτικές συγγένειες της Μακεδονικής διαλέκτου μπορούν να παράσχουν ικανοποιητικές ερμηνείες για αυτήν την επίμαχη ιδιαιτερότητα του συμφωνικού της συστήματος (of this controversial particularity of its consonantal system). […]
Έτσι η έρευνα για το συμφωνικό σύστημα της Μακεδονικής οδήγησε στο ερώτημα των διαλεκτολογικών συγγενειών αυτής της ομιλίας με τις οποίες ήταν στενότερα συνδεδεμένη. Ήταν φυσιολογικό, η βασική διαφωνία περί του ελληνικού ή μη-ελληνικού χαρακτήρα της Μακεδονικής, να παραμερίσει σε μια δευτερεύουσα θέση το ερώτημα της τοποθέτησής της εντός των ελληνικών διαλέκτων. Εν τούτοις δεν παραμελήθηκε πλήρως. Ήδη, ο F. G. Sturz, στηριζόμενος στον Ηρόδοτο, προσδιόρισε την Μακεδονική ως μια Δωρική διάλεκτο, ενώ ο Otto Abel υπήρξε ακριβέστερος και την τοποθέτησε μεταξύ των βορείων Δωρικών διαλέκτων. Υπέθεσε ότι ο Στράβων και ο Πλούταρχος παρείχαν τα αναγκαία επιχειρήματα για να επιμείνουμε ότι η Μακεδονική δεν διέφερε από την Ηπειρωτική διάλεκτο.
Η θεμελιώδης εργασία του Otto Hoffmann ήταν αυτή που εισήγαγε αποφασιστικά την Αιολική διάσταση στην συζήτηση, η οποία γινόταν ευρέως αποδεκτή στις μέρες μας (Daskalakis, Toynbee, Goukowsky). Η θέση για την Δωρική-βορειο-δυτική διάσταση πραγματοποίησε μια ισχυρή επαναφορά χάρη στο κύρος του J. N. Kalleris ακολουθούμενη από τον Γ. Μπαμπινιώτη, τον Olivier Masson και άλλους επιστήμονες με περισσότερο επεξεργασμένες απόψεις (A. Tsopanakis, A. I. Thavoris, M. B. Sakellariou and Cl. Brixhe). Τελικώς ο N. G. L. Hammond διατύπωσε την πλέον ξεκάθαρη άποψη, επιχειρηματολογώντας για την παράλληλη ύπαρξη δύο μακεδονικών διαλέκτων: Μιας στην Άνω Μακεδονία στενά συνδεδεμένης με τις Βορειο-δυτικές διαλέκτους και μιας άλλης στην Κάτω Μακεδονία συγγενικής με την Θεσσαλική. Ένα νέο όμως στοιχείο, η δημοσίευση ενός εκτενούς διαλεκτολογικού κειμένου από την Μακεδονία, δημιούργησε μια νέα κατάσταση. Το κείμενο αυτό προήλθε από την ανακάλυψη ενός κατάδεσμου (βλ. σημ. ια) από το πρώτο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. ο οποίος ανακαλύφθηκε σε τάφο της Πέλλας…»(ιε).



Ο κατάδεσμος της Πέλλας
(Αρχαιολογικό Μουσείο Πέλλας)

Διαστάσεις: 30 cm X 6 cm

Κείμενο
[
Θετί]μας καὶ Διονυσοφῶντος τὸ τέλος καὶ τὸν γάμον καταγράφω καὶ τᾶν ἀλλᾶν πασᾶν γυ-
[ναικ]ῶν καὶ χηρᾶν καὶ παρθένων, μάλιστα δὲ Θετίμας, καὶ παρκαττίθεμαι Μάκρωνι καὶ
[τοῖς] δαίμοσι• καὶ ὁπόκα ἐγὼ ταῦτα διελέξαιμι καὶ ἀναγνοίην πάλειν ἀνορόξασα,
[τόκα] γᾶμαι Διονυσοφῶντα, πρότερον δὲ μή• μὴ γὰρ λάβοι ἄλλαν γυναῖκα ἀλλ’ ἢ ἐμέ,
[ἐμὲ δ]ὲ συνκαταγηρᾶσαι Διονυσοφῶντι καὶ μηδεμίαν ἄλλαν. Ἱκέτις ὑμῶ(ν) γίνο-
[μαι• Φίλ;]αν οἰκτίρετε, δαίμονες φίλ[ο]ι, δαπινὰ γάρ 
ἰμε φίλων πάντων καὶ ἐρήμα• ἀλλὰ
[ταῦτ]α φυλάσσετε ἐμὶν ὅπως μὴ γίνηται τα[ῦ]τα καὶ κακὰ κακῶς Θετίμα ἀπόληται.
[----]ΑΛ[----]ΥΝΜ..ΕΣΠΛΗΝ ἐμός, ἐμὲ δὲ [ε]ὐ[δ]αίμονα καὶ μακαρίαν γενέσται
[-----] ΤΟ[.].[----].[..]..Ε.Ε.ΕΩ[ ]Α.[.]Ε..ΜΕΓΕ[---]


1. [Για της Θετί]μας και του Διονυσοφώντα την τελετή και τον γάμο γράφω την κατάρα, καθώς και για (τον γάμο) όλων των άλλων γυ- 

2. [ναικ]ών, χήρων και παρθένων (με αυτόν), αλλά ιδιαίτερα για την Θετίμα και αναθέτω (αυτήν την κατάρα) στον Μάκρωνα και 

3. [τους] δαίμονες. Και ότι μόνον όταν ξεθάψω και ξετυλίξω και ξαναδιαβάσω (αυτές τις λέξεις)

4. [τότε] (μόνον να μπορεί) να νυμφευθεί ο Διονυσοφών και όχι πριν. Και είθε να μην παντρευτεί άλλη γυναίκα, παρά μόνον εμένα 

5. και είθε να γεράσω με τον Διονυσοφώντα και κανέναν άλλο. Ικέτιδά σου είμαι: 

6. δείξτε ευσπλαχνία στην [Φίλα;], αγαπημένοι δαίμονες, ταπεινά (σας ικετεύω) γιατί με εγκατέλειψαν όλοι οι αγαπημένοι μου 

7. Αλλά παρακαλώ φυλάξτε (αυτό το γραπτό) για χάρη μου ώστε να μη συμβούν αυτά τα γεγονότα έτσι ώστε χαθεί η Θετίμα με τρόπο κακό 

8. και σε μένα δώστε ευδαιμονία και μακαριότητα. 


Πρέπει να σημειώσουμε ότι πολλοί «καλοθελητές» έσπευσαν να μειώσουν την τεράστια σημασία αυτής της ανακάλυψης για τις γλωσσολογικές έρευνες, με επιχειρήματα που κυμαίνονταν από έναν απλό σκεπτικισμό μέχρι ανυπόστατες υποθέσεις. Ο Καθηγητής Μιλτ. Χατζόπουλος είναι αποστομωτικός στο θέμα αυτό:
«…Κατά την άποψή μου η παρουσία (γλωσσικών) τύπων όπως διελέξαιμι, ἰμέ, ἀνορόξασα, δαπινά, οι οποίοι είναι αναμενόμενοι στην Μακεδονική, αλλά τελείως ξένοι στις Βορειο-δυτικές διαλέκτους, αποτελεί αποφασιστική επιβεβαίωση για την ντόπια καταγωγή του συγγραφέα του κειμένου και μας επιτρέπει να απορρίψουμε την απίθανη υπόθεση ότι το κείμενο ίσως υπήρξε έργο κάποιου Ηπειρώτη κατοίκου που ζούσε στην Πέλλα…».(ιστ)

Τα επίμαχα σύμφωνα
Επανερχόμαστε στο διαβόητο ζήτημα της ύπαρξης στην Μακεδονική των ηχηρών κλειστών συμφώνων [voiced stops] (β, δ, γ) αντί των αντιστοίχων αρχικά δασέων, άηχων κλειστών συμφώνων [originally “aspirate” unvoiced stops] (φ, θ, χ), που υπάρχουν στις άλλες ελληνικές διαλέκτους.
Στο θέμα αυτό, όπως προαναφέραμε, υπάρχουν δύο απόψεις για την προέλευση του φαινομένου. Η πρώτη άποψη υποστηρίζεται κυρίως από την Καθηγήτρια Άννα Παναγιώτου:
«…Oρισμένες αρχαίες (από τον Πλούταρχο και μετά) καθώς και βυζαντινές πηγές επισημαίνουν ότι οι Mακεδόνες «χρώνται» B αντί του Φ (και κάποτε Δ αντί του Θ) σε ανθρωπωνύμια, σε λατρευτικά επίθετα, σε μήνες του μακεδονικού ημερολογίου και σε μακεδονικές «γλώσσες» - οι γραμματικοί και οι λεξικογράφοι υποστηρίζουν ότι το ανθρωπωνύμιο Φίλα ([phvla]) π.χ. αντιστοιχούσε στο μακεδονικό Bίλα [bvla] (ή ήδη από το τέλος της κλασικής εποχής [vvla] σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, κυρίως Babiniotis 1992). Aυτή η διαφορά θεωρήθηκε από τους περισσότερους γλωσσολόγους και φιλολόγους ως απολύτως βασική, διαχώριζε δε τη μακεδονική από το σύνολο των ελληνικών διαλέκτων - της μυκηναϊκής ελληνικής συμπεριλαμβανομένης -, διότι υποδήλωνε διαφορετική εξέλιξη συμφώνων στο φωνολογικό σύστημα της μακεδονικής: δηλαδή, σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, τα ινδοευρωπαϊκά ηχηρά δασέα *bh, *dh, *gh έχουν τραπεί στην ελληνική σε άηχα δασέα [ph th kh] (γραφήματα Φ, Θ, X αντίστοιχα) έχοντας χάσει την ηχηρότητά τους, ενώ στη μακεδονική έχουν τραπεί αντίστοιχα σε [b d g] (γραφήματα B, Δ, Γ αντίστοιχα), έχουν δηλαδή χάσει τη δασύτητά τους. Σύμφωνα με άλλους μελετητές, η διαφορά απηχεί εξέλιξη στο εσωτερικό της ελληνικής (αποκλειστοποίηση), θέση που μάλλον δύσκολα συμβιβάζεται με τα νεότερα δεδομένα από τα διαλεκτικά κείμενα (βλ. τελευταία Brixhe & Panayotou 1994, 211 και 216-218, Παναγιώτου 1997, 202). Ίσως είναι οικονομικότερο να υποθέσει κανείς ότι τα ονόματα που παρουσιάζουν αυτό το χαρακτηριστικό είναι γλωσσικά κατάλοιπα ενός φύλου που έζησε στην περιοχή και το οποίο αφομοιώθηκε γλωσσικά από τους Mακεδόνες, είναι σαφές ότι ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. τα μόνα ίχνη αυτής της γλώσσας είχαν περιοριστεί σε ένα τομέα κατεξοχήν συντηρητικό, την ονοματολογία. Ήδη τον 4ο αιώνα π.X., όταν η γραφή αρχίζει να διαδίδεται στη Mακεδονία, στο γλωσσικό αίσθημα των Mακεδόνων τα ονόματα αυτά αποτελούσαν, χωρίς διάκριση προφανώς, τμήμα του μακεδονικού γλωσσικού υλικού και της παράδοσης...». (ιζ)
Το φύλο που αναφέρει η Καθηγήτρια Α. Παναγιώτου είναι οι Φρύγες, αποδεχόμενη έτσι την επίδραση ενός φρυγικού επιστρώματος (adstratum) στην διαμόρφωση της Μακεδονικής, επηρεασμένη προφανώς από τις θέσεις του συναδέλφου της, Γάλλου γλωσσολόγου Claude Brixhe, Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Νανσύ, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει σημαντικές έρευνες και μελέτες στην (νεκρή από αιώνες) φρυγική γλώσσα.
Ο Καθηγητής Μιλτ. Χατζόπουλος δεν δέχεται πάντως αυτήν την υπόθεση και υποστηρίζει ότι η ύπαρξη των ηχηρών κλειστών συμφώνων β, γ, δ της Μακεδονικής οφείλονται στην επίδραση των γειτονικών διαλέκτων των Περραιβών και Θεσσαλών. Όπως υποστηρίζει με ισχυρή επιχειρηματολογία και πειστικότητα:
«…Εάν λάβουμε υπ’ όψη την γεωγραφική κατανομή των τύπων με ηχηρά κλειστά σύμφωνα στην Θεσσαλία, παρατηρούμε ότι αυτοί είναι συγκεντρωμένοι στο βόρειο τμήμα της περιοχής, κυρίως στην Πελασγιώτιδα και Περραιβία, με την μεγαλύτερη συγκέντρωση στην δεύτερη. Αλλά και στην Μακεδονία αυτοί οι τύποι είναι άνισα κατανεμημένοι. Βρέθηκαν σε σημαντικούς αριθμούς και ποικιλία – προσφέροντας μαρτυρία για την αυθεντική ζωτικότητα του φαινομένου – σε τρεις πόλεις ή περιοχές: Στην Βεργίνα, την Βέροια και την Πιερία. Όμως όλες αυτές εντοπίζονται στο απώτερο νοτιο-ανατολικό τμήμα της Μακεδονίας, σε άμεση επαφή με την Περραιβία. Νομίζω ότι αυτή ακριβώς η γεωγραφική κατανομή μας παρέχει την λύση του προβλήματος. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με μια φωνητική ιδιομορφία της ελληνικής διαλέκτου, που μιλιόταν και στις δύο πλευρές του Ολύμπου και η οποία αναμφίβολα οφειλόταν σε κάποιο υπόστρωμα ή επίστρωμα, πιθανόν, αλλά όχι υποχρεωτικά, φρυγικό.
Εάν παρέμειναν οποιεσδήποτε αμφιβολίες σε σχέση με την ελληνική προέλευση του φαινομένου, θα τις διαλύσουν δύο ονόματα προσώπων: Κεβαλῖνος και Βέτταλος.
Είναι γενικά παραδεκτό ότι το πρώτο προέρχεται από την ινδο-ευρωπαϊκή ρίζα *ghebh(e)l-. Εάν σύμφωνα με την «φρυγική» υπόθεση, η απώλεια της ηχηρότητας των «δασέων» δεν έλαβε χώρα πριν από την ανομοίωση των εκπνεομένων, ο τύπος τον οποίον θα έπρεπε να διαμορφώσει η ελληνική διάλεκτος της Μακεδονίας έπρεπε να είναι Γεβαλῖνος και όχι Κεβαλῖνος, ο οποίος είναι αποτέλεσμα πρώτα της απώλειας της ηχηρότητας των «δασέων» και μετά της ανομοίωσής τους. Οι Claude Brixhe και Anna Panayotou, αντιλαμβανόμενοι πλήρως το πρόβλημα, υπεκφεύγουν δεχόμενοι (ότι το φαινόμενο οφείλεται σε) «παρωχημένο διαλεκτισμό» (“faux dialectisme”).
Από την άλλη, το όνομα Βέτταλος, είναι προφανώς ο μακεδονικός τύπος του εθνικού Θετταλός, χρησιμοποιούμενο ως όνομα προσώπων, με πιθανή μεταφορά του τόνου. Γνωρίζουμε επίσης ότι η αντίθεση μεταξύ του Αττικού Θετταλός και του Βοιωτικού Φετταλός, απαιτεί την ύπαρξη ενός αρχικού *gwhe-.
Δεδομένου δε ότι αφ’ ενός μεν στην Φρυγική, σε αντίθεση με την Ελληνική, τα ινδο-ευρωπαϊκά χειλο-υπερωϊκά(*)(labiovelars, δηλ. τα σύμφωνα *kw, *gw, *gwh. Σημ. ΔΕΕ) έχασαν το υπερωικό τους προσάρτημα χωρίς να διατηρήσουν οποιοδήποτε ίχνος από αυτό, ο τύπος τον οποίο θα έπρεπε να κληρονομήσει η ελληνική διάλεκτος της Μακεδονίας, σύμφωνα με την «φρυγική» υπόθεση, θα έπρεπε να εμφανίσει ένα αρχικό *Γε-, (δηλ. Γετταλός. Σημ. ΔΕΕ), που ολοφάνερα δεν είναι η περίπτωση.
Από την άλλη, ο τύπος Βέτταλος, ο τύπος τον οποίον οι Μακεδόνες πρόφεραν με ένα ηχηρό αρχικό σύμφωνο, μπορεί να ερμηνευθεί με έναν τύπο των ηπειρωτικών Αιολικών διαλέκτων, στις οποίες, όπως γνωρίζουμε, τα «δασέα» χειλο-υπερωϊκά ακολουθούμενα από ένα /i/ ή ένα /e/ εξελίχθηκαν σε απλά ηχηρά χειλικά. Ο αιολικός τύπος Φετταλός, που βρίσκεται πίσω από το Βετταλός, μας παρέχει ένα terminus post quem (Λατιν. «όριο μετά από το οποίο», δηλ. το αρχαιότερο χρονικό σημείο που μπορεί να συμβεί ένα γεγονός. Σημ. ΔΕΕ) για το φαινόμενο της μετατροπής σε ηχηρό σύμφωνο (the voicing phenomenon). Και τούτο διότι αν λάβουμε υπ’ όψη την ορθογραφία των Μυκηναϊκών πινακίδων, η οποία διατηρεί ακόμη μια διακριτή σειρά συμβόλων για τα χειλο-υπερωϊκά, είναι αναγκαίο (=υποχρεωτικό) να χρονολογήσουμε το παραπάνω φαινόμενο σε μια Μετα-Μυκηναϊκή εποχή, αρκετά μετά από την εξάλειψη των χειλο-υπερωϊκών, που σημαίνει προς το τέλος της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. το νωρίτερο και προφανώς εντός του ελληνικού κόσμου. Είναι προφανές ότι στην περίπτωση του τύπου Βέτταλος, μια ad hoc (Λατιν. επί τούτου, δηλ. κατασκευασμένη. Σημ. ΔΕΕ) υπόθεση περί «παρωχημένου διαλεκτισμού» (“faux dialectisme”) είναι απαράδεκτη, λόγω της καθυστερημένης χρονικά εποχής όπου κάποιος υποθετικός Μακεδόνας πατριώτης θα έμπαινε στον πειρασμό να καταφύγει σε έναν τέτοιο γλωσσικό τύπο για το εθνικό όνομα των Θεσσαλών όταν από καιρό είχε αντικατασταθεί από τον τύπο της Αττικής «κοινής» Θετταλός. Η επανεπεξεργασία του σε έναν τύπο Βετταλός, που ακούγεται δήθεν πιο «μακεδονικός» (more “Macedonian-sounding”), μας ξαναγυρίζει σε ένα επιστημονικό επίπεδο γνώσεων που είχαν επιτύχει το 19ο αιώνα...». (ιη)
____________________________________________________

(*) Το φθογγολογικό σύστημα της αρχικής Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαϊκής (ΠΙΕ) γλώσσας περιελάμβανε ένα πολύπλοκο σύστημα συμφώνων που διακρίνονταν σε Χειλικά (labials), Οδοντικά (dentals), Υπερωϊκά (velars), Χειλο-υπερωϊκά (labio-velars) κ.λπ. Η σπουδαιότερη κατηγορία συμφώνων της ΠΙΕ ήσαν τα λεγόμενα κλειστά (stops), που με την σειρά τους διακρίνονται σε άηχα (unvoiced/voiceless stops), ηχηρά (voiced stops) και ηχηρά δασέα (voiced aspirates/aspirated stops). Έχουμε λοιπόν την εξής κατάταξη:
ΠΙΕ                    ΑΗΧΑ      ΗΧΗΡΑ      ΗΧΗΡΑ ΔΑΣΕΑ
Χειλικά                   p               b                    bh
Οδοντικά                t                d                   dh
Υπερωϊκά               k               g                    gh
Χειλο-υπερωϊκά   kw            gw                  gwh
Όπως εξηγεί ο Καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης, στην Πρωτο-Ελληνική (ΠΕ) γλώσσα, τα μεν Χειλικά έδωσαν αντίστοιχα τους φθόγγους π, β, φ, τα Οδοντικά τους φθόγγους τ, δ, θ, τα Υπερωϊκά τους φθόγγους κ,γ,χ. Παρατηρούμε ότι τα ηχηρά δασέα της ΠΙΕ στην ΠΕ μετατράπηκαν σε άηχα δασέα. Οι χειλο-υπερωϊκοί φθόγγοι βαθμιαία εξαφανίσθηκαν και εξελίχθηκαν στους αντίστοιχους χειλικούς, οδοντικούς ή υπερωϊκούς, ανάλογα με το φωνήεν που ακολουθούσε. Για παράδειγμα ο ηχηρός δασύς φθόγγος gwh μετατράπηκε σε φ εάν ακολουθούσε α ή ο, σε θ αν ακολουθούσε ε ή ι και σε χ εάν ακολουθούσε ου. (ιθ)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η Μακεδονική ανήκε στις Δυτικές/Βορειοδυτικές/Ηπειρωτικές αρχαιοελληνικές διαλέκτους ως ξεχωριστή διάλεκτος με τις δικές της ιδιομορφίες και ιδιωματισμούς και ήταν η καθομιλουμένη της πλειοψηφίας των κατοίκων του Μακεδονικού Βασιλείου. Σε ορισμένες όμως περιοχές της Κάτω Μακεδονίας και ιδιαίτερα αυτές που γειτόνευαν με την Θεσσαλία, οι κάτοικοι ομιλούσαν μια αρχαϊκή αιολική διάλεκτο, κατάλοιπο των αρχικών εγκαταστάσεων των Πρωτο-Αιολέων, αλλά και νεωτέρων επιρροών από αιολόφωνα γειτονικά φύλα, όπως οι Περραιβοί, οι Αινιάνες, αλλά και οι Θεσσαλοί, με την μεικτή αιολοδωρική τους διάλεκτο. Μέχρι τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. περίπου, έπαυσε να χρησιμοποιείται ως καθομιλουμένη και επιβίωσε μόνον σε ονόματα τόπων, μηνών και προσώπων. Η ύπαρξη αυτών των δύο διαλεκτικών μορφών είχε ως αποτέλεσμα την διαμόρφωση διαφορετικών αντιλήψεων στους αρχαίους συγγραφείς και την διατύπωση αντιφατικών απόψεων παρουσιάζοντας τους Μακεδόνες άλλοτε ως Δωριείς (π.χ. Ηρόδοτος) και άλλοτε ως αιολόφωνους (π.χ. Ησίοδος, Ελλάνικος).
Μια εύστοχη και εξαιρετικά πειστική ιστορική ερμηνεία αυτού του φαινομένου έχει διατυπωθεί από τον καθηγητή Μιλτ. Χατζόπουλο:
«…Ως προς τους τρεις Τημενίδες αδελφούς, τους μυθικούς ιδρυτές του Μακεδονικού Βασιλείου σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ήδη από την αρχαιότητα υπήρχε η υποψία ότι δεν είχαν έλθει από το Πελοποννησιακό Άργος, αλλά από το Άργος Ορεστικόν της Άνω Μακεδονίας, και γι’ αυτό η ονομασία Αργεάδαι δινόταν όχι μόνον στην βασιλεύουσα Δυναστεία, αλλά σε ολόκληρη την πατριά που ακολούθησε τα τρία αδέλφια στην περιπέτεια της κατάκτησης της Κάτω Μακεδονίας. Γνωρίζοντας ότι οι Ορέστες ανήκαν στην Μολοσσική ομάδα, γίνεται εύκολα αντιληπτό το πώς, η σημαντική και με μεγάλο κύρος ελίτ του νέου Βασιλείου, επέβαλε την δικιά της (Βορειο-δυτική, σημ. ΔΕΕ) διάλεκτο, ενώ η αρχαία Αιολική διάλεκτος – η ύπαρξη της οποίας είχε δώσει αφορμή σε ορισμένους αρχαίους, αλλά και νεώτερους συγγραφείς να θεωρούν τους Μακεδόνες αιολόφωνους – υποβιβάσθηκε στο καθεστώς ενός ιδιωματικού υποστρώματος (the old Aeolic dialect relegated to the status of a substratum patois), κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οποίας […] επιβίωσαν μόνον με την μορφή ελάχιστων υπολειμμάτων, γενικώς περιθωριοποιημένων, με την εξαίρεση ορισμένων ονομάτων τόπων, προσωπικών ονομάτων και ονομάτων μηνών, που είχαν καθιερωθεί από την παράδοση...».(κ)
ΔΕΕ 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
(α) Βλ. Σχετικά: M. Garašanin: C.A.H. Vol. III part 1, σελ. 142 – Cambridge, 1982. J. P. Mallory: In Search of the INDO-EUROPEANS, σελ. 69 – London, 1991. Μ. Σακελλαρίου: Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμ. Α΄ σσ. 364-365 – Αθήνα, 1972. Α. - Φ. Χρηστίδης (επιμ.): «Ιστορία της ελληνικής γλώσσας: Από τις απαρχές έως την ύστερη αρχαιότητα» - Θεσσαλονίκη, 2001, καθώς και το πλέον πρόσφατο και κατατοπιστικότατο David W. Anthony: The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World σσ. 368-369– Princeton N. J. 2007
(β) Βλ. για την επίδραση των διαφορετικών γλωσσικών υποστρωμάτων (substratum) και επιστρωμάτων (adstratum) στην διαμόρφωση και εξέλιξη διαφόρων γλωσσών στο κλασσικό έργο του James M. Anderson: Structural Aspects of Language Change σσ. 89-95 – London, 1973
(γ) Βλ. Μ. Σακελλαρίου: Ι.Ε.Ε. ό.π. σελ. σσ. 365-366
(δ) F. G. Sturz, De dialecto macedonica liber, Leipzig, 1808
(ε) G. O. Müller, Über die Wohnsitz, die Abstammung und die ältere Geschichte des makedonischen Volks, Berlin, 1825
(στ) Miltiades Hatzopoulos: The speech of the ancient Macedonians, in the light of recent epigraphic discoveries – VI International Symposium on Ancient Macedonia, Thessaloniki, 1999
(ζ) Βλ. Άννα Παναγιώτου: Η θέση της Μακεδονικής - Από το "Ιστορία της ελληνικής γλώσσας: Από τις αρχές έως την ύστερη αρχαιότητα" - επιμ. Α.-Φ. Χριστίδης, σελ. 319-325. Θεσσαλονίκη, 2001 – Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας & Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη].
(η) Βλ. Λεπτομέρειες για τα παραπάνω στο Miltiades Hatzopoulos: The speech of the ancient Macedonians ό.π.
(θ) Βλ. Α. Παναγιώτου: Η θέση της Μακεδονικής ό.π.
(ι) Ολόκληρο το κείμενο υπάρχει δημοσιευμένο στο Διαδίκτυο στην διεύθυνση: http://abnet.agrino.org/htmls/D/D009.html)
(ια) Μια συνηθισμένη μέθοδος στην αρχαία Ελλάδα για την επίτευξι κάποιου σκοπού (από χαμηλής μορφωτικής και πνευματικής στάθμης άτομα) με μαγικές πράξεις και φράσεις ήσαν οι κατάδεσμοι (=μαγικοί δεσμοί). Οι κατάρες ή ερωτικές επικλήσεις γράφονταν κυρίως σε ελάσματα μολύβδου (φθηνό και ανθεκτικό υλικό, αν και έχουν βρεθεί και ελάσματα από πολύτιμα μέταλλα), τα οποία τύλιγαν σε κύλινδρο και τα τρυπούσαν πέρα ως πέρα με ένα καρφί (κάρφωμα). Στη συνέχεια έριχναν τους καταδέσμους μέσα σε τάφους ή πηγάδια ώστε να έλθουν σε άμεση επαφή με τα πνεύματα του Κάτω Κόσμου.
(ιβ) Βλ. R. A. Crossland: “The Language of the Macedonians” σελίδες 843-847, στο Τhe Cambridge Ancient History – Vol. III, part 1 (2nd Edition 1982, Reprinted 1990).
(ιγ) E. N. Borza: Before Alexander - Constructions of Early Macedonia (1999)
(ιδ) Βλ. Miltiades Hatzopoulos: The speech of the ancient Macedonians ό.π.
(ιε) Βλ. M. Hatzopoulos: The speech… ό.π.
(ιστ) Βλ. M. Hatzopoulos: The speech… ό.π.
(ιζ) Βλ. Άννα Παναγιώτου: Η θέση της Μακεδονικής - "Ιστορία της ελληνικής γλώσσας: Από τις αρχές έως την ύστερη αρχαιότητα" ό.π.
(ιη) Βλ. M. Hatzopoulos: The speech… ό.π.
(ιθ) Βλ. Γ. Μπαμπινιώτη: «Σύντομη Εισαγωγή στην Ινδοευρωπαϊκή Γλωσσολογία και στην Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας», σσ. 65-66 – Αθήνα 1977
(κ) Βλ. M. Hatzopoulos: The speech… ό.π.


Πρωτοδημοσιεύθηκε στον τρίτο τόμο/τεύχος του περιοδικού «Νέος Ερμής ο Λόγιος» (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος 2011)


Παρασκευή, 16 Δεκεμβρίου 2011

Το πρόβλημα των μειονοτήτων στα Βαλκάνια


Το πρόβλημα των μειονοτήτων στα Βαλκάνια


Το άρθρο που ακολουθεί αναρτήθηκε πρόσφατα στο επίσημο όργανο προπαγάνδας του τουρκικού κράτους, το ιστολόγιο ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ (http://www.trt.net.tr/International/newsDetail.aspx?HaberKodu=a062b924-5fa0-4e31-89ea-f500a3ef596b) και  αναφέρεται στην κατάσταση των μειονοτήτων στην Ελλάδα. Παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον διότι αποκαλύπτονται οι επιδιώξεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής με την υποδαύλιση ψευδο-μειονοτικών ζητημάτων με άμεσο στόχο την δυτική Θράκη.  Στην "ανάλυση" του ανακαλύπτει εκτός από την "Τουρκική μειονότητα", την "Μακεδονική μειονότητα και Αλβανική μειονότητα (Τσάμηδες)". Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο "πολιτικό κόμμα" (;) του "Ουράνιου Τόξου που αντιπροσωπεύει τη "Μακεδονική Μειονότητα"! Πιστεύω ότι πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά. Αντιδράσεις από ελληνικής πλευράς στο όργιο των ψευδολογιών και διαστρεβλώσεων αυτού του άρθρου (που αποτελεί ημιεπίσημο κείμενο της τουρκικής διπλωματίας) ΔΕΝ ΑΝΑΜΕΝΟΝΤΑΙ, διότι είναι βέβαιον ότι το ελληνικό (;) Υπουργείο Εξωτερικών δεν πρόκειται να ασχοληθεί... 
ΔΕΕ

Το πρόβλημα των μειονοτήτων στα Βαλκάνια

Η Ελλάδα με ανταλλαγές πληθυσμών που πραγματοποίησε με την Τουρκία και τη Βουλγαρία βάσει των συμφωνιών της Λωζάνης και Neuilly αντίστοιχα και ορισμένες μεταναστεύσεις, κατάφερε να ομογενοποιήσει σε μεγάλο βαθμό την πληθυσμιακή της δομή. Ενώ οι ελληνικές αρχές απέρριψαν συνεχώς την ύπαρξη άλλων εθνικών ομάδων, αριθμητικά μικρών, στην χώρα. Για τον λόγο αυτό η Ελλάδα επικρίνεται σε διάφορες εκθέσεις αναφορικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν η Αλβανική, Μακεδονική και Τουρκική μειονότητα. Το παράδειγμα της Ελλάδας αποτελεί επίσης ένδειξη και του ότι οι μειονότητες γενικά στα βαλκάνια δεν αντιμετωπίζονται σαν πολιτιστικό πλούτο.
Τα Βαλκάνια ήταν υπό την ηγεμονία διαφόρων αυτοκρατοριών και ηγετών. Η πρώτη δύναμη που κυριάρχησε στο σύνολο της βαλκανικής χερσονήσου ήταν οι Ρωμαίοι. Στη συνέχεια σημαντικό μέρος των Βαλκανίων έμειναν υπό την ηγεμονία του Βυζαντίου. Στη συνέχεια οι λαοί της περιοχής γνώρισαν τους Οθωμανούς πρώτα και μετά την Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Μαζί με αυτό όμως και κυρίως κατά τις περιόδους παρακμής της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι Σλάβοι αξιολόγησαν τις ευκαιρίες για να ιδρύσουν τα ισχυρά κράτη του Μεσαίωνα. Για τους λόγους αυτούς λοιπόν δύσκολα μπορεί να βρει κανείς σήμερα περιοχές καθαρές από εθνική άποψη στην περιοχή των Βαλκανίων.
Με τον καθορισμό των εθνικών συνόρων στα Βαλκάνια, ομάδες που ανήκαν σε ένα συγκεκριμένο έθνος, έμειναν εντός των συνόρων των γειτονικών χωρών και έγιναν μειονότητες. Όμως δυστυχώς οι μειονότητες αυτές δεν θεωρήθηκαν ποτέ πολιτιστικός πλούτος. Και όχι μόνο, επικράτησε για μεγάλο χρονικό διάστημα η άποψη ότι τις μειονότητες αυτές εκμεταλλεύονται οι μητέρες πατρίδες. Άλλωστε όταν κοιτάζουμε στα όσα συμβαίνουν στα βαλκάνια κατά τη δεκαετία του 90, βλέπουμε ότι οι μειονότητες χρησιμοποιήθηκαν σαν σπίθα που πυροδότησε τις συγκρούσεις στην περιοχή. Οι μειονότητες χρησιμοποιήθηκαν σαν μέσο για επίθεση στην γειτονική χώρα για δημιουργία εμφυλίου.
Η κατάσταση δεν ήταν πολύ διαφορετική και στις χώρες που δεν αναμείχθηκαν στις συγκρούσεις της δεκαετία του 90. Κυρίως η Ελλάδα παρά το γεγονός ότι είναι χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, συνέχισε να απορρίπτει την ύπαρξη μειονοτήτων στην χώρα. Για τον λόγο αυτό διατυπώνουν με κάθε ευκαιρία τα προβλήματα τους τα μέλη, αρχικά της Τουρκικής, Αλβανικής και Μακεδονικής και των υπόλοιπων μειονοτήτων.
Οι Αλβανοί που ζουν σήμερα στην Ελλάδα συγκεντρώνονται κάτω από τρεις κατηγορίες. Οι ορθόδοξοι Αλβανοί, οι Τσάμηδες και οι μετανάστες Αλβανοί που ήρθαν στη Ελλάδα για να βρουν δουλειά. Γνωρίζεται ότι οι Ορθόδοξοι Αλβανοί κατά τον 19ο αιώνα ζούσαν κυρίως γύρω από την πρωτεύουσα Αθήνα και ότι ελληνοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Ενώ μεγάλο μέρος των Τσάμηδων που ζουν στην περιοχή της Θεσπρωτίας και υπολογίζονται γύρω στους 100 χιλιάδες, είναι Μουσουλμάνοι. Η Ελλάδα με την αιτιολογία ότι συνεργάστηκαν με τις κατοχικές ιταλικές δυνάμεις, εξόρισε περίπου 30 χιλιάδες Τσάμηδες μετά το 1945. Το θέμα επιστροφής των οικογενειών αυτών και των περιουσιών τους απορρίπτεται από τις ελληνικές αρχές. Ενώ ο αριθμός των Αλβανών που ήρθαν στην Ελλάδα σαν μετανάστες υπολογίζεται γύρω στους 400 χιλιάδες. Το κύμα οικονομικής μετανάστευσης από την Αλβανία είναι ένα θέμα που προβληματίζει την Αθήνα. Σε ορισμένες εκθέσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κινήθηκε η προσοχή στη βία που ασκούσαν στο παρελθόν τα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας της γειτονικής χώρας εναντίον των Αλβανών μεταναστών.
Όχι μόνο οι Αλβανοί, αλλά εξορίστηκε και ένα μέρος των Μακεδόνων που ζούσαν στα βόρεια της χώρας κατά την περίοδο του εμφυλίου μεταξύ του 1946 – 49. Μετά από 55 ολόκληρα χρόνια και συγκεκριμένα τον Οκτώβριο του 2003 επιτράπηκε στους ανθρώπους αυτούς να επισκεφτούν τις περιουσίες τους στην Ελλάδα. Στελέχη του Κόμματος Ουράνιο Τόξο που αντιπροσωπεύει τη Μακεδονική Μειονότητα και ορισμένες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κινούν την προσοχή στο ότι τα μέλη της Μακεδονικής Μειονότητας δέχονται παρενοχλήσεις και απειλές των δυνάμεων ασφαλείας.
Και οι Τούρκοι που ζουν στην περιοχή της Δυτικής Θράκης και που αριθμούν περίπου 120 χιλιάδες, συνεχίζουν να διατυπώνουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Αν και μετά το 1990 υπήρξαν κάποιες θετικές εξελίξεις σε ότι αφορά την προσέγγιση των ελληνικών αρχών έναντι της μειονότητας, συνεχίζονται τα προβλήματα. Τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα μέλη της Τουρκικής Μειονότητας από την άλλη είναι, ότι η μειονότητα δεν αναγνωρίζεται ως «Τουρκική» και ότι απαγορεύεται η χρήση της λέξης «Τουρκική» στις ονομασίες ενώσεων και συλλόγων. Το θέμα εκλογής των μουφτήδων, το πρόβλημα στον τομέα της παιδείας, προβλήματα αναφορικά με τα πολιτικά δικαιώματα και προβλήματα οικονομικής φύσεως.
Το παράδειγμα της Ελλάδας δείχνει ότι συνεχίζεται η καχυποψία που υπάρχει για τις μειονότητες στα Βαλκάνια και ότι οι βαλκανικές χώρες συνεχίζουν να πιστεύουν ότι οι μειονότητες καθοδηγούνται από τις μητέρες πατρίδες. Εφόσον όμως δεν αλλάξει η νοοτροπία αυτή και δεν θα θεωρούνται πολιτισμικός πλούτος οι μειονότητες, θα παραμείνει και το ζήτημα των μειονοτήτων.

Σημ. ΔΕΕ: Οι επισημάνσεις είναι δικές μας.

Πέμπτη, 15 Δεκεμβρίου 2011

Ισραήλ: Από συνεργάτης πιθανός ανταγωνιστής


Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο-ανάλυση του Παναγιώτη Τσαγγάρη που δημοσιεύθηκε στην κυπριακή έκδοση της εφημερίδας "Καθημερινή" σχετικά με τα συμφέροντα και τους ανταγωνισμούς που αναμένεται να προκύψουν στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων (πετρέλαιο και προς το παρόν, φυσικό αέριο) μεταξύ των κρατών στην ανατολική Μεσογειο. Ας μας προβληματίσει.
ΔΕΕ

Ισραήλ: Από συνεργάτης
πιθανός ανταγωνιστής
Πρώτη επιλογή του Τελ Αβίβ η Ελλάδα, μπαίνει και η Κρήτη στο παιχνίδι για τερματικό υγροποίησης αερίου
Του Παναγιώτη Τσαγγάρη

 Στόχος της Λευκωσίας είναι να προχωρήσει σε κοινοπραξία με πολλές εταιρείες για τερματικό.
Οι επιλογές του Tελ Αβίβ θα εξαρτηθούν κυρίως από τις αποφάσεις της Κύπρου για την κατασκευή τερματικού και τον «καταμερισμό ποσοστών».

Την ώρα που δημοσίως προαγγέλλεται Μνημόνιο Συναντίληψης Κύπρου, Ισραήλ και Ελλάδας στον τομέα της Ενέργειας, στο παρασκήνιο διαμορφώνονται νέα δεδομένα, τα οποία κάθε άλλο παρά προς όφελος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι, αφού το Τελ Αβίβ αφήνει πλέον ανοικτό το ενδεχόμενο «παράκαμψης» της Λευκωσίας και κατ’ ευθείαν συνεργασία με την Αθήνα.
Το ενδεχόμενο αυτό, συνεργασίας Τελ Αβίβ με Ελλάδα αντί με Κύπρο για τη διοχέτευση του φυσικού του αερίου στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι θα έχει αρνητικές συνέπειες για την Κύπρο, μιας κάτι τέτοιο θα σήμαινε αυτομάτως και τη μετατροπή του εν δυνάμει «συνεργάτη» σε εν δυνάμει «ανταγωνιστή». Όλες οι επιλογές από πλευράς Ισραήλ εξετάζονται, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, και καμία οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί, ωστόσο η άμεση και «κατ’ αποκλειστικότητα» συνεργασία με την Ελλάδα ήταν και παραμένει στις προτεραιότητες του εβραϊκού κράτους, σύμφωνα με την ίδια πληροφόρηση.

Το τερματικό προβληματίζει
Πιο συγκεκριμένα δύο ζητήματα προβληματίζουν το Τελ Αβίβ. Πρώτον, η καθυστέρηση που παρατηρείται από πλευράς κυπριακής κυβέρνησης ως προς την τελική της απόφαση για την παραχώρηση στην Delek του 30% των δικαιωμάτων που κατέχει η Noble στο οικόπεδο «Αφροδίτη» προκαλεί αρκετό προβληματισμό στο δώματα των αρμοδίων φορέων του Τελ Αβίβ. Δεύτερο σημείο που προκαλεί εξίσου τον ίδιο έντονο προβληματισμό είναι «η σύνθεση και η συμμετοχή δυνάμεων στον τερματικό στην Κύπρο».
Σύμφωνα με ανθρώπους που ασχολούνται με το ζήτημα «η Κύπρος για να μπορεί να κατασκευάσει από μόνη της τερματικό υγροποίησης φυσικού αερίου και να είναι βιώσιμος πρέπει να διαθέτει αποθέματα πέραν των τεσσάρων τρισεκατομμυρίων ποδών φυσικού αερίου, καθώς και να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για συνεχή και απρόσκοπτη ροή φυσικού αερίου προς το τερματικό», δήλωσε στην «Κ» ειδικός επί του θέματος. «Συνεπώς είναι άκρως αναγκαίο ή τουλάχιστον επί του παρόντος άκρως απαραίτητο για την Κύπρο να έχει στη διάθεσή της προς υγροποίηση και τα αποθέματα του Ισραήλ», σημείωσε το ίδιο πρόσωπο.
Το θέμα του τερματικού βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στο Τελ Αβίβ ως προς το ενεργειακό μέλλον του Ισραήλ και μια ενδεχόμενη «ασύμφορη και άνιση συμμετοχή εταιρειών ισραηλινών συμφερόντων στο τερματικό της Κύπρου, ίσως ωθήσει το Ισραήλ προς άλλες επιλογές», σημείωσε χαρακτηριστικά διπλωματική πηγή. «Είναι γεγονός ότι μια μεγάλη ποσότητα του αερίου που θα υγροποιείται στο τερματικό της Κύπρου θα προέρχεται από ισραηλινά κοιτάσματα. Συνεπώς, ανάλογη θα πρέπει να είναι και η συμμετοχή στο τερματικό», πρόσθεσε, για να επισημάνει πως «σε διαφορετική περίπτωση είναι πολύ πιθανό το Ισραήλ να ψάξει για άλλες επιλογές».

Εναλλακτικές επιλογές
Μια τέτοια επιλογή είναι η υγροποίηση του φυσικού αερίου σε πλωτή μονάδα, στον χώρο άντλησης του φυσικού αερίου και απ’ εκεί η μεταφορά του με πλοία σε ελληνικά λιμάνια και κατόπιν η διακλάδωσή του στην Ευρώπη με την κατασκευή χερσαίων αγωγών. Αν και μια τέτοια επιλογή είναι αρκετά πιο δαπανηρή εν συγκρίσει με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού προς την Κύπρο και υγροποίηση του αερίου σε τερματικό, η πρώτη προσφέρει το πλεονέκτημα στο Ισραήλ ότι «μπορεί να κάνει κουμάντο από μόνο του, σε συνεργασία με την Αθήνα, στα δικά του αποθέματα». Η επιλογή αυτή εξετάζεται λεπτομερώς από πλευράς Τελ Αβίβ, όπως επίσης και η κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού και τερματικού στην Κρήτη.
Καθόλου άσχετες προς τούτο το ενδεχόμενο δεν ήταν και οι δηλώσεις που έγιναν από πλευράς του υφυπουργού Εξωτερικών του Ισραήλ, την περασμένη εβδομάδα, Ντάνι Αγιαλόν, κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Αθήνα ότι, «όραμά μας, είναι να γίνει η Ελλάδα ενεργειακός κόμβος» ενώ σημείωσε πως μέσα στους στόχους του Ισραήλ είναι η κατασκευή αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου, μέσω Κρήτης στην Ευρώπη, καθώς και η κατασκευή τερματικού υγροποίησης φυσικού αερίου, και όπως τόνισε ο κ. Αγιαλόν, «η κατασκευή του αγωγού είναι εξαιρετικής σημασίας». Άλλωστε, όπως έγραψε και παλαιότερα η «Κ» αρχικός στόχος του Τελ Αβίβ στον τομέα Ενέργειας ήταν η συνεργασία του με την Αθήνα, η οποία όμως το «παρέπεμψε» στην Κύπρο χωρίς ωστόσο αυτό να θεωρείται πως η Ελλάδα «αυτοεξαιρέθηκε» από το παιχνίδι ή ότι δεν μπορεί να γίνει συνδυασμός των δύο.

«Κοινοπραξία πολλών το τερματικό»
Επί του παρόντος οι τρεις χώρες, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, εμφανίζονται επισήμως αποφασισμένες να προχωρήσουν σε συνεργασία από κοινού στον τομέα της Ενέργειας εξ ου και το Μνημόνιο Συναντίληψης μεταξύ των τριών χωρών που ετοιμάζεται να υπογραφεί αρχές του 2012, ενώ η Κύπρος φαίνεται να προχωρεί και το θέμα της ΑΟΖ με τον Λίβανο, το οποίο εκκρεμεί εδώ και χρόνια. Ωστόσο, οι τελικές επιλογές του Ισραήλ θα εξαρτηθούν από αρκετούς παράγοντες και κυρίως από τις αποφάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας ως προς την κατασκευή του τερματικού και τον «καταμερισμό ποσοστών» στη διαχείρισή του, οπότε και αναλόγως, το Τελ Αβίβ είτε θα επιλέξει ως σταθμό υγροποίησης του δικού του αερίου την Κύπρο είτε θα οδηγηθεί σε άλλες επιλογές, όπως η κατ’ ευθείαν συνεργασία με Ελλάδα.
Από πλευράς της η Λευκωσία διαμηνύει πως δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε κοινοπραξία για το τερματικό μόνο με μία εταιρεία. «Για το τερματικό δεν τίθεται θέμα ή τουλάχιστον στόχος μας δεν είναι να προχωρήσουμε με μόνο μία εταιρεία. Θα εξετάσουμε το ενδιαφέρον που θα εκδηλωθεί, όταν είμαστε έτοιμοι να δούμε το θέμα. Στόχος είναι η συμμετοχή πολλών εταιρειών. Αυτό απαιτεί και το εθνικό συμφέρον», σημείωσε χαρακτηριστικά στην «Κ» αρμόδια κυβερνητική πηγή.

http://www.atlaspantouproperties.com/index.php?pageaction=kat&modid=1&artid=67850&show=Y